Beste student,
Je weet dat je bij ons aan de universiteit onderwijs volgt met het doel om straks zelfstandig wetenschap te beoefenen? Of anders dan toch dat je hier wordt voorbereid om in je werkzame leven wetenschappelijke kennis toe te passen? Je weet ook dat het de bedoeling van dit onderwijs is om jouw inzicht in de samenhang van de wetenschappen te bevorderen?
Als je al lezend tot driemaal toe instemmend knikte, mooi. Raakte je in een staat van euforie en rende je juichend en springend door de kamer, ‘ja, ja, dat wil ik!’ uitroepend, helemaal goed.
Of vind je dat het onderwijs hier tot doel heeft theoretische kennis over te dragen? En dat we vaardigheden bij jou moeten ontwikkelen in nauwe aansluiting op de beroepspraktijk? Kan ook, maar dan ben je bij ons aan de universiteit aan het verkeerde adres. Ja, da’s even slikken. Misschien denk je, ‘hé, wat doet die Sander Jansen nu moeilijk, leek me toch een heel redelijke kerel.’ Is-ie ook, maar ook één die weet wat er in de Wet op het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek (WHW) staat. Don’t shoot the messenger; ik geef slechts weer wat de wetgever vindt. Die is kennelijk van oordeel dat een hbo-opleiding en een academische opleiding van elkaar verschillen. Lijkt me weinig mis mee. (Behalve wellicht dat we bij consequente doorvoering van dit onderscheid wat minder studenten aan de universiteit binnenhalen. So be it.)
Schrale troost, maar bovenstaande is niet alleen een boodschap aan jullie, studenten. Ook aan de universiteiten zelf. Wat voor studenten wil je hebben? Wat voor studenten wil je opleiden? Wat voor opleidingen bied je aan? Ik zou zeggen: houd de rug als wetenschappelijk instituut recht. Laat je als universiteit niet meesleuren in de maalstroom die uitmondt in het vooral aanbieden van lucratieve studies, studies die populair zijn en waar studenten makkelijk een baan mee verwerven. Dat zou een slecht idee zijn. Tenzij we ons als universiteiten en maatschappij graag in eigen voet schieten. ‘Als we alleen de modieuze cashcow-studies die veel studenten trekken gaan financieren, komen we op den duur uit bij een academische studie nagellakken. Gefeliciteerd.’ (Jacqueline Bel, NRC 10/11 februari 2024).
Veel duidelijker kan ik het niet zeggen.
Sander Jansen, universitair hoofddocent aan de rechtenfaculteit