Het is bijna carnaval. In het zuiden hangen de vlaggen al uit en fanfares zijn druk met repetities. Nog even en dan dansen de mensen in bonte kostuums door de straten. Het feest staat symbool voor verbinding en samen feesten – zonder onderscheid. Dat zouden we in de gezondheidszorg ook meer mogen doen: de muren tussen lichaam en geest doorbreken, en de samenwerking tussen disciplines vieren.
Onze geest en ons lichaam zijn geen losstaande eilanden. Iedereen die ooit een paar nachten slecht heeft geslapen, weet dat je humeur eronder lijdt. De darm-breinconnectie is inmiddels uitvoerig onderzocht en dat gaat om meer dan vlinders in je buik. Stress kan je eetlust abrupt wegnemen, terwijl honger kan lijden tot concentratieverlies. Mensen maken vaak keuzes op basis van een onderbuikgevoel, dus ons darmstelsel beïnvloedt het maken van intuïtieve beslissingen. Toch blijft de gezondheidszorg verdeeld: fysieke klachten gaan naar de huisarts, psychische problemen naar de psycholoog. Het gevolg? Een patiënt wordt gereduceerd tot een klacht, in plaats van een mens die als geheel wordt gezien.
Het doet denken aan een carnavalsfeest waar de harmonie ontbreekt. De trompettist speelt een melodie zonder naar de drummer te luisteren, en de dansmarietjes bewegen alsof ze een ander lied horen. Chaos! Zo voelt de huidige gezondheidszorg vaak ook. Huisartsen, specialisten en psychologen werken langs elkaar heen, terwijl de patiënt in de rol van dirigent wordt geforceerd en probeert de verbinding te maken.
Wat we nodig hebben, is een holistische benadering: een samenwerking waarin de wisselwerking tussen lichaam en geest centraal staat. Gezondheidscentra waar huisarts, psycholoog en fysiotherapeut in hetzelfde gebouw werken. Gelukkig zien we al initiatieven, zoals psychologen in huisartsenpraktijken en gezamenlijke behandelingen voor chronische pijn. Maar we zijn er nog niet.
Het vraagt om meer verbinding en een gedeelde focus op het grote geheel. Hoe zou het zijn als we niet meer vragen: “Is dit lichamelijk of psychisch?” maar: “Hoe helpen we deze persoon?”
Het is tijd om te stoppen met hokjesdenken en om samen te dansen. Want of je nu een patiënt bent of een muzikant in de carnavalsoptocht, het is de harmonie die ons verbindt. Alaaf!
Dalena van Heugten, universitair docent klinische psychologie