“Wat bedoel je met een driehoeksverhouding? Een seksuele of romantische relatie buiten de partner om? Dan is het de vraag of de ander ervan op de hoogte is. Als dat niet zo is, dan spreken we eerder over ontrouw, geen driehoeksverhouding. Als je partner er wél van weet en jullie er expliciete afspraken over hebben gemaakt, dan kan het heel goed werken.”
Consensuele non-monogamie is de term die Dewitte gebruikt, refererend aan partners die samen afspraken maken om de grenzen van hun relatie open te trekken en seksuele of romantische verbindingen aan te gaan met anderen, buiten de vaste partner om. “Die afspraken verschillen van koppel tot koppel. Je hebt mensen die zeggen: ‘Mijn partner is vrij om te doen wat hij of zij wil, maar ik wil het wel weten’. Er zijn ook mensen die het niet hoeven te weten. Als de ander tijdens een avondje uit dronken wordt en daarna met iemand anders kust of het bed in duikt, is dat ook prima, zolang het geen bedreiging is voor de relatie. Er zijn verschillende subgroepen: Je hebt swingers, met de nadruk op variatie in seksuele activiteiten, en polyamorie, het hebben van meerdere romantische relaties. Dan gaat het meer om ‘ik heb veel liefde, ik zie jou graag, maar jou ook, waarom kan dat niet samen’. Soms kiest men bij polyamorie een primaire en een secundaire partner, maar er zijn ook mensen die samenleven in een community.”
Uitproberen
Consensuele non-monogamie wordt steeds populairder, weet Dewitte. “Het is geen nieuw fenomeen, maar doordat er meer over gesproken wordt, gaan ook meer mensen het uitproberen. Je ziet ook onder jongeren dat het heel gewoon is om het erover te hebben met de partner.” Wel moeten we, aldus Dewitte, oppassen dat het niet de nieuwe norm wordt, “het is niet per se saai om een klassieke heteroseksuele monogame relatie te hebben”.
Als er behoefte is aan seksuele variatie, ook in een langdurige relatie, is het goed om te checken wat werkt. “Je vormt een fantastisch team, een fantastisch gezin, maar ‘er ontbreekt iets’. Dan kan een open relatie een oplossing zijn. Daarvoor hoef je niet het fundament of de hechting op te blazen.” Ze spreekt over een koppel waarbij de ene sm-fantasieën had en de ander niet. Die laatste had niets met sm-gerelateerde seks, maar wilde het de wederhelft ook niet ontzeggen. “Dus maakten ze de afspraak dat de partner één keer per maand naar een meesteres ging. Niet altijd bij dezelfde, om zo het risico op een emotionele verbintenis te verkleinen.”
Grijze zone
Toch is een open relatie lang niet voor iedereen weggelegd. Een stabiele basis is van het grootste belang, vertelt Dewitte. Als er onzekerheid is of hechtingsangst speelt, kan het verkeerd uitpakken. Ook als de communicatie stroef loopt, raadt ze het niet aan. “Openheid en duidelijkheid moeten er zijn.”
Het is wel de vraag in hoeverre het op de lange termijn nog op goedkeuring kan rekenen - wat als de een er toch van gaat balen dat de ander af en toe seks heeft met een ander? “Dan wordt het een bedreiging, dat is lastig.”
Ook zeggen sommigen weliswaar ‘ja’ tegen een open relatie om tegemoet te komen aan de behoeftes van de partner, maar voelen ze eigenlijk ‘nee’. Ze durven dat niet te zeggen uit angst dat ze de ander kwijtraken. “Dan is consent een grijze zone. Dus je moet het wel heel goed uitzoeken.”
Jalief
Uit onderzoek blijkt dat een open relatie niet per se slechter of beter is dan een monogame, aldus Dewitte. “Men is niet minder tevreden over de relatie. Ook spelen er niet meer seksuele problemen. Wel is er meer jaloezie. Maar dat is niet iets negatiefs, omdat jaloezie heel normaal en gezond is, je partner is immers met een ander. Ze noemen dat ook wel ‘jalief’, je haalt plezier uit het geluk van de ander, het maakt jou ook blij.”