Wat studenten moeten weten over de voor- en nadelen – denk aan het gemak waarmee je met bijvoorbeeld ChatGPT snel een tekst samenvat of ideeën uitwerkt, maar ook het gevaar dat de resultaten niet kloppen – is één ding, maar er speelt zoveel meer rond AI, begint Sjoerd Claessens, vice-decaan onderwijs. Privacy-problemen bijvoorbeeld. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde onlangs voor het gebruik van Deep Seek, een Chinese chatbot, vanwege twijfels over die privacy en de betrouwbaarheid. Over Copilot, het alternatief van Microsoft, heeft Surf, de ICT-coöperatie van onderwijs en onderzoek in Nederland, gezegd: ‘Gebruik het niet’, wederom vanwege privacy-gedoe. ChatGPT van Open AI dan? Dat laatste is een Amerikaans bedrijf dat niet geïnteresseerd is in Europese wetgeving, klinkt het in de raad van rechten. En wat te denken van duurzaamheid? Het trainen en gebruiken van generatieve AI-tools zorgt voor enorm veel CO2-uitstoot. Nog een andere kwestie: de financiën. Wat als de UM in de toekomst een AI-hulpprogramma aanschaft dat voldoet aan de Europese richtlijnen, hoeveel kost een licentie dan? Veertig euro per student per maand? Gaat de organisatie dat betalen, wil de raad weten.
Brainstormsessie
Mark Kawakami, raadslid namens het wetenschappelijk personeel, vraagt zich hardop af of individuele docenten op dit moment wel ChatGPT mogen gebruiken voor een opdracht in hun eigen onderwijsgroep. “Er is een behoefte”, benadrukt hij. “Daarbij heeft het ook met employability te maken. We willen studenten goed opleiden. Als we niets doen, staan we stil, daar is uiteindelijk iemand de dupe van.”
Anke Moerland, vice-decaan onderzoek, begrijpt de urgentie. “We moeten studenten leren hoe ze ermee om moeten gaan. Ze moeten weten dat ze niet zomaar allerlei documenten kunnen uploaden. Laten we daarom investeren in AI-skills.” Ook docenten hebben een rol, vult ze aan. Zij kunnen studenten aan het begin van een blok uitleggen wat ze wel en niet mogen. Dus geen teksten genereren voor een schriftelijke toets, maar wel voor een brainstormsessie bijvoorbeeld.
Training
Vooropgesteld: de discussie in de raad van rechten is lang niet de enige over AI die de afgelopen tijd is gevoerd aan de UM. Ook in andere faculteitsraadsvergaderingen passeerde het onderwerp de revue, zoals bij de faculteit Arts and Social Sciences, waar de noodzaak om meer mondeling te toetsen werd aangestipt.
Er ligt sinds een tijdje weliswaar een universiteitsbreed ‘beleidskader’, een document “waarin de positie van de UM ten opzichte van generatieve AI wordt beschreven en algemene richtlijnen worden geformuleerd” (aldus de omschrijving), maar veel handvatten geeft het niet, klaagden leden van de universiteitsraad een paar maanden geleden al toen het document op de agenda stond. En dat terwijl de universitaire gemeenschap houvast zoekt, klonk het waarschuwend. Hoe moeten studenten, docenten en examencommissies omgaan met dringende AI-kwesties? Welke zaken moeten binnen de faculteiten worden geregeld en welke ‘centraal’?
Techneuten
Het college van bestuur had graag uniform AI-beleid gewild voor de héle UM, maar dat bleek onmogelijk, luidde de uitleg destijds. Daarom is het aan de faculteiten om de details verder uit te werken. Maar zorgt ‘de Berg’ dan wel voor begeleiding en geld om AI veilig en verantwoord te gebruiken, wilde de U-raad weten. En hoe zit het met het trainen van studenten en personeel, wie gaat dat doen? Net als bij rechten, wilden ook de U-raadsleden weten: voor welk AI-programma kiest de UM, want iedereen moet van dezelfde versie gebruik kunnen maken om ongelijkheid te voorkomen. Een betaalde versie van ChatGPT biedt namelijk meer mogelijkheden dan een onbetaalde. Afgelopen najaar antwoordde het college van bestuur dat de UM ‘te klein’ is voor aanbiedingen van grote techneuten. Men hoopte op een collectieve aankoop, dus met meerdere onderwijsinstellingen samen, bijvoorbeeld door ICT-organisatie SURF. Of er inmiddels vorderingen zijn wat betreft de aanschaf van een AI-programma, is onduidelijk. De woordvoerder van de UM had die vraag voor het ter perse gaan van Observant nog niet beantwoord.