Een paar maanden geleden gaf ik een lezing in Skopje. Bij binnenkomst in de congreszaal werd ik enthousiast begroet door een voormalige student die ik meer dan twintig jaar niet had gezien. Hij is inmiddels hoofd van de WHO (World Health Organization) voor de westelijke Balkan. Tijdens de bijeenkomst kwamen nog twee UM-alumni op mij af om te vertellen welke positieve ervaringen ze hier hadden opgedaan. Door studenten van buiten de Europese Unie in Maastricht op te leiden, dragen we niet alleen kennis maar ook onze Europese waarden en normen over. Dat is belangrijk in een vijandige wereld.
Eiland van democratie
De EU wordt steeds meer een eiland van democratie, respect voor mensenrechten en burgerlijke vrijheden in een zee van autocratie en onderdrukking. Om ons daartegen te beschermen investeren we flink meer in defensie. Naast deze hardpower moeten we ook onze soft power versterken en meer studenten van buiten de EU opleiden.
In 2024 studeerden er 91.966 buitenlandse studenten aan Nederlandse universiteiten. Slechts 20 procent kwam van buiten Europa. Studenten uit EU-landen werven we met goed onderwijs, een laag collegegeld en aantrekkelijke studiefinanciering. Dat laatste krijgen studenten van buiten de EU niet. Zij betalen meestal zo’n vijftienduizend euro collegegeld en hebben geen recht op studiefinanciering. Deze studenten kiezen voor een topuniversiteit met excellent onderwijs. Het is lastiger voor Nederlandse universiteiten om hen binnen te halen.
Prikkel
Toch biedt het werven van deze studenten kansen. Minister Bruins van Onderwijs wil dat de bekostiging van universiteiten in de toekomst minder wordt bepaald door studentaantallen. Daarmee vermindert de prikkel om zoveel mogelijk bekostigde studenten uit EU-landen aan te trekken en is het aantrekkelijker om niet bekostigde studenten te werven.
Haatcampagne
Voor de Verenigde Staten is hoger onderwijs een belangrijk exportproduct. Jaarlijks leveren buitenlandse studenten de VS ongeveer $50 miljard op. Door bezuinigingen en een haatcampagne van de regering Trump tegen universiteiten, is studeren in de VS snel onaantrekkelijk aan het worden.
Nederland zou niet alleen topwetenschappers, maar ook topstudenten uit de VS en andere landen waar de academische vrijheid onder druk staat, met open armen moeten ontvangen.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education