Mediastorm
De Nederlandse Myra Alon (26), afgestudeerd in de master Forensica, Criminologie en Rechtspleging en een van de winnaars van de scriptieprijs, onderzocht deze bewijsconstructie in zedenzaken. “Schakelbewijs betekent dat bij het bewijzen van een strafbaar feit wordt meegewogen dat de verdachte eerder vergelijkbare strafbare feiten heeft gepleegd. Dit kan helpen om aannemelijk te maken dat hij of zij ook deze keer schuldig is.”
In 2022 volgde Alon de mediastorm naar aanleiding van een uitzending van BOOS over het programma The Voice of Holland: Een groep vrouwelijke deelnemers en medewerkers van de tv-show beschuldigde coaches Ali B en Marco Borsato, bandleider Jeroen Rietbergen en nog een regisseur van seksueel grensoverschrijdend gedrag. “De slachtoffers verklaarden afzonderlijk van elkaar wat hen was overkomen. Dat was op dat moment ook een thema in mijn studie, waarin ik over schakelbewijs leerde. Ik vroeg me toen af of dat ook een rol had kunnen spelen in deze Voice-zaak. Zo'n onderzoek heb ik nooit zien voorbijkomen, daarom heb ik het breder getrokken naar de rol van schakelbewijs in zedenzaken met bewijsproblematiek.”
Onterecht
Uit Alons onderzoek van rond de tachtig zedenzaken bleek vaak een fundamenteel probleem: “Bij seksueel misbruik zijn er meestal geen andere getuigen. Voor slachtoffers is het emotioneel zwaar om aangifte te doen, mede door schaamte. Ze doen soms pas vele jaren later aangifte, waardoor sporenmateriaal niet meer beschikbaar is. Of soms kenden slachtoffers de dader persoonlijk - een familielid, trainer of docent - en waren ze minderjarig. Maar alleen het verhaal van het slachtoffer is onvoldoende voor een veroordeling. Er is altijd een tweede bewijsmiddel nodig.”
Toch blijkt uit Alons onderzoek dat schakelbewijs niet al te gemakkelijk kan worden ingezet: de kans op een onterechte veroordeling is groter. “De werkwijze van de dader moet bijvoorbeeld zó specifiek zijn dat het zeer waarschijnlijk is dat het om dezelfde dader gaat.” Als er wel al voldoende bewijs is, kan schakelbewijs de zaak versterken. Maar vooral als er net te weinig bewijs is, kunnen aanvullende feiten de ontbrekende puzzelstukken op hun plek laten vallen.
Op dit moment werkt Alon bij het Openbaar Ministerie in Den Haag. Op termijn wil ze graag officier van justitie worden, maar voorlopig is ze ‘interventiejurist’: “Ik beoordeel zaken van verdachten die worden aangehouden voor veel voorkomende misdrijven zoals mishandeling en bedreiging. Dat bespreek ik met de officier van justitie en kom dan met een voorstel over hoe we de zaak het beste kunnen afdoen, bijvoorbeeld met een dagvaarding of een geldboete. De komende jaren wil ik meer ervaring opdoen met het beoordelen van strafzaken zoals moord en doodslag en zedenzaken. Het zou mooi zijn als ik mijn kennis over schakelbewijs dan ook echt kan gaan toepassen.”