Vorige week publiceerde de commissie ‘Make America Healthy Again’ (MAHA) een rapport over chronische ziektes bij kinderen. Het rapport refereert aan wetenschappelijke studies die niet bestaan. De Amerikaanse overheid zette dus hoogstwaarschijnlijk AI in om het rapport te (helpen) schrijven. In mei publiceerde de krant Chicago Sun-Times een artikel waarin vijftien zomerboeken werden aangeraden. Tien boeken uit die lijst bestaan niet. De ‘schrijver’ van het krantenartikel is inmiddels ontslagen. Wie niet kritisch omgaat met AI—de taalmodellen kunnen hallucineren—kan zich belachelijk maken voor de hele wereld. Een wijze les.
AI dringt zich aan ons op. Wie een bericht op LinkedIn schrijft, ziet meteen de knop ‘rewrite with AI’ verschijnen. Wie betaalt voor Outlook, merkt hoe Copilot zich opdringt bij het opstellen van mailberichten. Microsoft 365 heeft mijn bloeddruk al tot ongezonde hoogtes gedreven. Ik schreef in een Outlook-werkmail: ‘In de bijlage vind je mijn feedback’. ‘Vind’ werd onderlijnd door Outlook. In een Word-document: ‘Dat is uitgerekend bij een unief gebeurd’. ‘Gebeurd’ werd onderlijnd, met deze aanmaning: ‘Gebruik de juiste werkwoordvervoeging—gebeurt’. Ik maak er schielijk screenshots van, zodat ik ze als voorbeelden in hoorcolleges kan gebruiken. Als je niet blind wil vertrouwen op het systeem, moet je eerst zélf de regels kennen, en dat baart mij, en mijn taalminnend hart, zorgen.
Na acht jaren Nederland moet me van het hart dat de dt-regel hier in mijn ervaring nog vaker geschonden wordt dan in Vlaanderen. De Vlaamse katholieke meisjesschool waar ik ze kreeg aangeleerd wordt inmiddels wellicht als kindermishandeling beschouwd, maar ik ben blij dat ik ‘beschouwd’ in deze zin foutloos kan spellen. Belgische vriendinnen die ook in Nederland werken, sturen me weleens screenshots: een trip die ‘beloofd’ om uniek te zijn, hoe dit ‘gebeurd’, enzovoort. Ik, op mijn beurt, stuur dan screenshots terug, zoals van een video van Universiteit van Nederland: ‘Word je haar vetter als je het vaak wast?’. Nederland heeft veel water, dus het kofschip heeft veel mogelijkheden om aan te meren, maar ook om schipbreuk te lijden, zo blijkt.
Als de opdringerige AI en de taalverloedering zich zo doorzetten, dan vrees ik deze dag: een grote groep mensen lijdt schipbreuk en strandt op een onbewoond eiland, ontdaan van alle digitale hulp. Ze sterven, omdat niemand nog weet hoe je ‘SOS’ spelt. Een wijsneuzerige les.
Katleen Gabriels, universitair hoofddocent techniek- en moraalfilosofie (FASoS)
De video van de Universiteit van Nederland, met rood onderstreept de taalfout