Toen ik bijna veertig jaar geleden mijn wetenschappelijke loopbaan begon, vonden veel mensen mij een streber. Ik publiceerde meer dan anderen en wilde tot de top behoren. In die jaren was je dan een uitzondering. Later veranderde dat. Inmiddels zijn we deels weer terug zoals het in de jaren tachtig en negentig was. Ik ben niet erg veranderd, denk ik, maar mensen met ambitie zie ik nu voornamelijk onder mijn promovendi uit Azië en minder onder Nederlandse onderzoekers.
Excellente wetenschappers hebben, zoals economen dat noemen, positieve externe effecten. Excellentie is niet alleen goed voor je eigen carrière maar ook voor de universiteit waar je werkt. Goede wetenschappers verhogen het aanzien van de universiteit. Topuniversiteiten trekken meer en betere studenten aan. Talentvolle wetenschappers werken liever bij een topuniversiteit. De topuniversiteiten in de wereld zoals Oxford, Harvard en MIT profiteren van dit zelfversterkende effect.
Onlangs publiceerde research.com een ranglijst van ‘de beste wetenschappers ter wereld’. Op de lijst staan per vakgebied de wetenschappers met de hoogste h-index. Mijn eerste impuls nadat de ranglijst bekend werd, was om te kijken waar ik zelf sta op deze lijst.
Maastricht doet het goed op deze wereldranglijst. Vooral economie scoort verrassend hoog dankzij een aantal veelgeciteerde UM-economen. SBE staat op nummer 46 op de lijst met 582 economiefaculteiten. Geneeskunde scoort minder hoog, maar met plaats 101 op een totaal van 876 medische faculteiten is het wel een van de betere.
Toch hoort de UM niet tot de absolute top. Van de tien beste universiteiten zijn er acht uit de VS. De regering Trump heeft echter de aanval op de academische vrijheid en de universiteiten ingezet. Europa denkt de leidende rol in de wetenschap van de VS te kunnen overnemen. Dat gaat niet vanzelf. Geld om Amerikaanse onderzoekers aan te trekken is niet voldoende. Universiteiten in Europa, waaronder de UM, zullen een aantrekkelijke wetenschappelijke omgeving moeten bieden aan excellente Amerikaanse wetenschappers. Hiervoor zal de vaak wat gezapige cultuur aan Europese universiteiten moeten verdwijnen, ambitie gestimuleerd moeten worden en zullen excellente wetenschappers beter beloond moeten worden.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education