Bij een aantal Maastrichtse opleidingen moeten aankomende studenten eerst een selectieprocedure doorlopen. Een schrijfopdracht is vaak onderdeel, bijvoorbeeld een essay of brief waarin kandidaten uitleggen waarom ze bij de studie passen. Daarbij gebruiken ze vaak AI, stelde studentraadslid Krithik Rock tijdens een recente commissievergadering van de universiteitsraad. Volgens hem levert het de selectiecommissies veel extra werk op doordat men noodgedwongen moet overstappen op alternatieven zoals persoonlijke gesprekken. Vooral bij de faculteit Arts and Social Sciences (FASoS) – met selectie bij alle (pre-)masters en één bachelor – zou het probleem groot zijn. Rector Pamela Habibović wist er niks van en beloofde erachteraan te gaan. “Maar ik kan me voorstellen dat het meer tijd kost.”
Van extra werkdruk is bij FASoS echter niet of nauwelijks sprake, blijkt uit navraag door Observant. Volgens vicedecaan onderwijs Patrick Bijsmans is het probleem “onnodig groot” gemaakt in de U-raad. Ja, het lijkt erop dat een deel van de kandidaten de motivatiebrief met hulp van AI heeft geschreven. “Maar dat is geen verrassing, dat gebeurt elders ook, ook buiten het hoger onderwijs.”
De brieven worden soms door Turnitin – de plagiaatchecker van de UM die ook op gebruik van AI controleert – gehaald, maar vaak blijkt dat niet eens nodig. “De brieven zijn slechts één element, kandidaten moeten bijvoorbeeld ook cijferlijsten en schrijfvoorbeelden van eerdere opleidingen indienen.” De mensen waarover wordt getwijfeld, zijn “in de regel ook op andere vlakken zwakke kandidaten. En dan worden ze gewoon afgewezen.”
Wel zijn er bij de bachelor Global Studies inderdaad persoonlijke gesprekken gehouden “om een beter inzicht te krijgen in de sollicitanten. Maar deze zijn heel nuttig gebleken en het programma overweegt zelfs om in de toekomst alle kandidaten te gaan interviewen.”
Ook elders aan de UM ligt men niet wakker van AI-gebruik tijdens de selectie. Bijvoorbeeld bij de bachelor geneeskunde, met een kleine duizend aanmeldingen per jaar een van de grootste selectiestudies aan de UM, waar de kandidaten een forse huiswerkopdracht moeten maken (studielast van ongeveer 30 uur) tijdens de eerste van twee selectierondes. “Die halen we niet door Turnitin, omdat je AI-gebruik daarmee toch niet met 100 procent zekerheid kunt vaststellen”, zegt voorzitter van de selectiecommissie geneeskunde Thijs Compeer. “Bovendien kun je in principe ook op andere manieren frauderen, door het bijvoorbeeld door iemand anders te laten maken. Daar kun je weinig aan doen, we hebben ons daarbij neergelegd.”
Geruststellend is dat het ‘valsspelen’ eerder een negatief dan positief effect heeft, stelt Compeer. Net als bij FASoS, speelt ook hier de opdracht meestal geen beslissende rol. “In de eerste ronde zijn zaken als vooropleiding en motivatie vaak doorslaggevender”. En in de tweede ronde telt het resultaat van de huiswerkopdracht niet meer mee. “Maar in de test die de kandidaten ter plekke maken – op onze chromebooks, dus zonder internet en ChatGPT – zitten wel vragen die erop voortborduren. Als je niet zelf actief aan de slag bent gegaan met het ‘huiswerk’, kun je die testvragen minder goed beantwoorden.”