Het was een besluit dat het college “met pijn in het hart” nam, aldus rector Pamela Habibović in een online Ask Me Anything-sessie afgelopen donderdag. Een bezetting kán een gerechtvaardigde manier van protesteren zijn, maar dan moet er wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan, zegt Habibović. Vooral het niet weten wat er ín het pand gebeurde, leidde tot deze beslissing. “De beveiliging kon er niet in, de camera’s waren uit. We konden de veiligheid van de mensen in en rondom het gebouw niet garanderen.”
Niet echt geprobeerd
Waarom heeft het college van bestuur (CvB) er dan niet op aangestuurd dat de bezetting van het UCM wél aan de juiste voorwaarden voldeed, vraagt de groep UM Staff for Palestine zich op Instagram af. In een post zeggen ze dat de delegatie namens het college “niet echt kwam om te onderhandelen, hun uitgangspunt was dat de bezetting onmiddellijk moest eindigen”.
Een student* van de faculteit Arts and Social Sciences (FASoS) sluit zich daar desgevraagd bij aan. “De bezetting is dezelfde dag nog beëindigd. Dan heb je naar mijn mening niet echt geprobeerd om het op een andere manier op te lossen, ben je niet serieus de discussie aangegaan.” Een onderzoeker bij de faculteit Health, Medicine en Life sciences (FHML) vindt dat het politie-ingrijpen laat zien dat de UM “niet zoveel om haar studenten [het is voor het CvB niet duidelijk of de demonstranten allemaal studenten waren] geeft als men beweert. Het is heel onpersoonlijk om het maar aan de politie over te laten, in plaats van zelf het gesprek aan te gaan. Door te demonstreren laten deze studenten hun stem horen. Grijp je zo in, dan druk je hun mening de kop in.”
Demonstratierecht
Eva van Vugt, universitair docent staatsrecht en een van de 54 stafleden van de rechtenfaculteit die een kritische verklaring ondertekenden over hoe de UM met de bezetting is omgegaan, wijst erop dat iedereen het recht heeft om te demonstreren. “Daardoor worden vreedzame bezettingen als deze beschermd. Inperking van dit grondrecht kan soms noodzakelijk zijn, maar dat moet dan wel in verhouding staan tot het doel – bijvoorbeeld de veiligheid van anderen beschermen.” In dit geval was het inzetten van politie een buitenproportionele maatregel, vindt ze. “Die schakel je in principe pas in als het protest gewelddadig is. Totdat het zover is, zal je als universiteit een zekere mate van tolerantie op moeten brengen.”
“Een verstoring is niet hetzelfde als geweld. Het doel van protesten is juist om de situatie te verstoren, zodat de eisen van de groep gehoord worden”, zegt Belén Gracia, promovenda internationaal recht, die de verklaring ook heeft ondertekend. “Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat je ervan uit moet gaan dat demonstranten vreedzaam zijn, tot het tegendeel bewezen is. Dat bewijs moet door de autoriteiten geleverd worden voordat ze maatregelen nemen. Daarom had er vanaf het begin een dialoog met de studenten moeten zijn om andere opties te verkennen.”
Van leden van UM Staff for Palestine, die tijdens de bezetting bij het gebouw aanwezig waren, hoorde Gracia dat dit niet het geval was. “In de onderhandelingen werd geen alternatief geboden, het was: ‘Vertrek of we bellen de politie.’ Maar zodra je de politie inschakelt, geef je het als universiteit uit handen en kun je de veiligheid van studenten júist niet meer garanderen.”
“Diep verontrustend machtsmisbruik”
De Palestijnse rechtenstudent Cinin Abuzeed reageerde donderdag 12 juni kritisch op het optreden. In een open brief, onder andere aan bestuurders en docenten, noemt zij de keuze om politie in te schakelen “niet noodzakelijk, maar een diep verontrustend machtsmisbruik”. Studenten is hiermee “elk reëel overleg over de vorm van het protest” ontzegd. De verklaring dat de bezetting van het UCM-gebouw moest worden beëindigd in naam van veiligheid noemt ze “misleidend” en “een gevaarlijke verdraaiing van de feiten”.
Over grenzen heengaan
Een student aan de faculteit Science and Engineering is juist op de hand van het college, vertelt hij maandagmiddag in de mensa van de Universiteitssingel 40. “Door een gebouw binnen te dringen en anderen te verhinderen om naar hun onderwijsgroep of werk te gaan, zijn de demonstranten over bepaalde grenzen gegaan. UCM-studenten [de bezetting was bij UCM, maar het is onduidelijk of het ook UCM-studenten waren] hebben sowieso vaak een andere politieke mening dan de rest van ons. Ik denk bijvoorbeeld niet dat de universiteit ook maar iets aan de situatie in Gaza kan doen of dat de banden die de UM heeft met Israëlische instituten daaraan bijdragen.”
Demonstreren is ieders recht, zegt ook een FHML-student, “maar daarbij moet je anderen niet in de weg gaan zitten. Ik zie het nut niet in van een gebouw bezetten, er zijn andere manieren om je punt duidelijk te maken.” Hij begrijpt de beslissing van de universiteit wel. Net als een FASoS-student, die het politie-ingrijpen “in principe een prima oplossing” vindt. “Ik ken niet alle details, maar ik hoorde dat de bezetters maar weinig informatie aan de universiteit gaven, dat ze niet wilden praten en de communicatie slecht verliep [Maastricht 4 Palestine en de UM verschillen van mening over waarom dat was]. Dan vind ik het gerechtvaardigd, in dit specifieke geval. Overigens wel als last resort. Als de bezetters wel willen communiceren, dan is ingrijpen door de politie geen oplossing.”
Roddels
Veel mensen die Observant spreekt, hebben begrip voor beide ‘kanten’. “Het is jammer dat het nodig was, maar ik begrijp de universiteit wel”, zegt een lid van het ondersteunend personeel bij FASoS. “Zeker als je hoort dat er camera’s werden afgeplakt. Dan vind ik dat de politie nog wel sympathiek gehandeld heeft, ze hebben die bezetters niet ingeboekt [wel opgepakt, maar niet gearresteerd/vastgezet]. We hebben geen Amsterdamse taferelen meegemaakt [waar het er bij het beëindigen van bezettingen op universiteiten door politie aanzienlijk ruwer aan toe ging]. Maar ik vind het ook wel een moeilijke discussie. Je hoort zoveel verhalen, er gaan zoveel roddels rond.”
Dat beamen twee FASoS-studenten. “Het is best lastig, je hoort zoveel dingen over wat er wel of niet gebeurd is. Het is een erg gepolariseerd onderwerp. Maar eigenlijk kun je beide kanten wel begrijpen.”
Belangrijker dan gemist onderwijs
“Mensen hebben een vrije wil en mogen demonstreren waar en waarvoor ze willen, maar het wordt lastig als anderen zich niet veilig voelen of er last van hebben”, zegt een masterstudent International Business. “Als je een onderwijsgroep hebt of als medewerker nog iets moet afronden op de faculteit, dan is het hinderlijk. Tegelijkertijd snap ik ook dat een protest tegen wat er gebeurt in Gaza misschien belangrijker is dan het onderwijs dat je mist.”
Ook een rechtenstudent hinkt op twee gedachten. “Ik snap de inzet van de politie, je wil niet dat vreemde mensen een gebouw van de universiteit bezetten. Aan de andere kant is het buitenproportioneel om zo in te grijpen, je had er ook voor kunnen kiezen langer te onderhandelen.”
De universiteit heeft het misschien wat groter gemaakt dan het was, denkt een FSE-student. “Het was een demonstratie, het trok aandacht, het heeft de les verstoord, maar verder was het geen groot probleem.”
Wendy Degens, Peter Doorakkers, Cleo Freriks, Lena Reichel en Dennis Vaendel