In Vlaanderen ligt het toelatingsexamen voor geneeskunde momenteel onder vuur door mogelijke fraude met ChatGPT. Van een deelnemer aan de toets vernam ik dat ze zag hoe sommigen inderdaad meerdere tabbladen hadden openstaan. De internettoegang was niet vergrendeld. Zelf besefte ze dat het computergeheugen elke handeling opslaat. Op dit moment onderzoeken experts een deel van de computers die werden gebruikt. Maar volgens de examencommissie ligt het slagingspercentage dit jaar uitzonderlijk hoog omdat ze het examen bewust makkelijker maakten, na het lage slagingspercentage van vorig jaar.
Hoe comfortabel maak je de academische tocht? Collega’s en ik mopperden een tijdje geleden dat het onderwijs soms te veel als een cruise is. Een vooraf uitgestippelde route, waarbij je naar je bestemming gebracht wordt. Er is entertainment, het eten wordt opgediend en bij problemen is er de klantenservice. Ons Bildung-ideaal - ja, we worden oud - lijkt meer op een jungletocht: vol obstakels die je karakter op de proef stellen en waarbij je het pad grotendeels zelf moet zoeken.
Filosofe Susan Neiman stelt in haar boek Waarom zou je volwassen worden? dat volwassenwording ‘eerder een kwestie van moed dan van kennis’ is. Het vergt moed om je te weren tegen alle krachten die je proberen klein te houden of te verleiden. Anno 2025 verleidt kunstmatige intelligentie ons tot gemak en shortcuts.
Onlangs was er een student die me interviewde en het gesprek nogal abrupt beëindigde om onder het halfuur te blijven. Ik begreep niet waarom, totdat achteraf bleek dat dit was om, zonder mijn toestemming, de transcriptie uit te besteden aan een gratis, online AI-tool. Vanaf dertig minuten moest ervoor worden betaald. Nochtans biedt de universiteit privacyvriendelijke transcriptietools aan. Voor de student was het zo evident om dit uit te besteden dat die hier niet over had nagedacht. Uiteraard moeten studenten de kans krijgen om te leren, ook van fouten. Daarna bleek een thesis een geval van AI-fraude te zijn; iets wat ik, om diverse redenen, niet meteen doorhad. Als docent leer ik navigeren in deze nieuwe werkelijkheid.
Een recente studie in The Lancet toonde aan dat te veel leunen op AI, in dit geval bij diagnostiek bij colonoscopie, darmonderzoeken, de vaardigheden van de artsen deed afnemen. Een cruise klinkt misschien aanlokkelijk, maar voor de collectieve gezondheid laat ik mijn Bildung-ideaal nog niet varen.
Katleen Gabriels, universitair hoofddocent moraal- en techniekfilosofie (FASoS)