Elf academici hebben een rapport geschreven waarin universiteiten worden opgeroepen alle banden met Israëlische universiteiten te verbreken. De NRC liet drie van deze, zoals de krant het noemde, “betrokken” en “geëngageerde Nederlandse academici” aan het woord. Aan het eind stelt NRC-redacteur Sjoerd de Jong de vraag: “Waarom geen boycot van China?” Een terechte vraag. Er zijn een hoop landen waar mensenrechten worden geschonden. Iran, Saoedi-Arabië en Turkije worden vaak genoemd. In landen als Hongarije en de Verenigde Staten worden universiteiten ook gechanteerd en door de overheid onder druk gezet. Ik noem deze landen niet voor niets. Ik werk samen met onderzoekers uit al deze landen. Het verbreken van de banden met deze landen zal zeker niet bijdragen aan de verbetering van de mensenrechten.
Palestijnse activisten wijzen erop dat na de grootschalige invasie in Oekraïne universiteiten alle banden met Russische universiteiten verbraken. Waarom dan niet hetzelfde met Israëlische universiteiten? Deze vergelijking gaat mank. In 2022 verbraken Nederlandse universiteiten de samenwerking met Rusland op last van de overheid. De Nederlandse regering stelde een boycot in van Rusland en het beëindigen van de universitaire samenwerking was daar een onderdeel van.
Tot nu toe wil de regering geen boycot van Israël. Moties in de Tweede Kamer waarin het kabinet wordt opgeroepen tot sancties zijn tot nu toe vrijwel allemaal verworpen. Dit roept de vraag op waarom universiteiten wel sancties zouden moeten invoeren, als democratisch gekozen organen daar tegen zijn? We hebben de afgelopen maanden in de VS gezien wat er kan gebeuren als universiteiten in de ogen van sommigen te links en ‘woke’ zijn en niet voldoende optreden tegen antisemitisme. Een links activistisch beleid van universiteiten zal ook in Nederland uiteindelijk tot een tegenreactie leiden. Universiteiten moeten midden in de samenleving staan, niet ergens linksvoor. Het gedrag van de pro-Palestijnse actievoerders - de bezettingen, vernielingen, intimidaties en geweldplegingen - stuit mensen ook tegen de borst. Dergelijk gedrag zou niet beloond mogen worden.
”Universiteiten zijn niet neutraal, ze hebben hun eigen stellingen met waarden en hun missies”, aldus een van de geïnterviewden in de NRC. Maar met een boycot zouden universiteiten de waarden en missies van de Nederlandse overheid in de wielen rijden. In ons land wordt het buitenlandbeleid gevoerd door de regering, niet door universiteiten.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education