Europa verdrinkt in goedkope pakketjes. Alleen al in 2024 stroomden meer dan 12 miljard pakketten met een lage waarde de EU binnen, 91 procent ervan rechtstreeks uit China. De verzending kost vaak meer dan de producten in het pakket. Shoppers mogen dan wel blij zijn met T-shirts van 5 euro en blenders van 10, maar achter elk pakket schuilt een stille kostprijs: failliete detailhandelaren, geschonden consumentenrechten, uitbuiting van arbeiders en toenemende bedreigingen voor de openbare veiligheid. De Europese Unie moet onmiddellijk actie ondernemen en de deur sluiten voor bedrijven die verdienen aan het overtreden van de regels.
Bewijs van wangedrag
Er is overweldigend bewijs voor het wangedrag van webshops Shein en Temu en de grootste zorg betreft wel de veiligheid van de consument. Zo zijn cosmeticaproducten en kinderspeelgoed aangetroffen die hoge concentraties giftige en kankerverwekkende stoffen bevatten. Nog verontrustender zijn de fouten in producten die levens moeten redden: rookmelders die niet afgaan, helmen die breken en elektrische apparaten die brand veroorzaken. Deze producten zouden nooit in Europese winkels worden verkocht, maar toch komen er elke dag miljarden de EU binnen, zonder inspectie.
De digitale veiligheid is evenzeer in gevaar. In Frankrijk hangt Shein een boete van 150 miljoen euro boven het hoofd omdat het illegaal cookies op websites bewaart, ondanks dat gebruikers dit weigerden. Temu gaat nog verder en verzamelt biometrische gegevens, de locatiegeschiedenis en zelfs toegang tot microfoons, zonder duidelijke toestemming. Dit zijn geen kleine overtredingen. Het is systematisch misbruik van vertrouwen. En toch blijven Shein en Temu dichter bij de consument staan dan de dichtstbijzijnde winkel. Eén klik, meer is er niet nodig.
De maas in de wet
Als producten zo duidelijk in strijd zijn met EU-wetgeving, waarom krijgen deze bedrijven dan nog toegang tot Europese consumenten? Het antwoord ligt in de zogenaamde “de minimis”-maas in de wet. Onder deze regel zijn pakketten met een waarde van minder dan 150 euro vrijgesteld van douanecontroles en belastingen. Shein en Temu maken hier misbruik van door miljoenen bestellingen rechtstreeks naar consumenten te verzenden, in plaats van bulkleveringen te sturen die gecontroleerd zouden kunnen worden. Douaniers kunnen onmogelijk miljarden kleine pakketjes aan een controle onderwerpen. Bovendien levert de belastingvrijstelling zelf een enorm voordeel op: terwijl Europese bedrijven hun deel betalen, gebruiken deze platforms een maas in de wet waardoor ze concurrenten kunnen ondermijnen en de markt kunnen verstoren.
Consumenten verliezen. Overheden verliezen. Maar Shein en Temu strijken de winst op. Sheins omzet steeg van 3 miljard dollar in 2019 tot 38 miljard in 2024, met jaar na jaar een groei van meer dan tien procent. Temu’s groeipad loopt nog steiler: van 3 miljoen dollar in 2022 tot naar verwachting 71 miljard dit jaar.
Geen vernieuwers maar uitbuiters
Ja, de EU weet dat dit een probleem is. Toch reageert ze timide. Ze wil de belastingvrijstelling voor pakketten met een lage waarde afschaffen – maar pas in 2028. Daarnaast heeft ze de heffingen op bulkimport verlaagd om consolidatie te stimuleren. Maar dit is te weinig en te laat. Drie jaar vertraging betekent drie jaar langer gif in het speelgoed van onze kinderen, spyware op onze telefoons en brandgevaar in onze huizen. Drie jaar lang toekijken hoe ethische Europese bedrijven ten onder gaan terwijl wetsovertreders floreren.
Europa heeft een keuze. Het moet beslissen wat het belangrijk vindt. Accepteren we goedkope producten die de veiligheid van onze kinderen in gevaar brengen? Tolereren we mazen in de wet die buitenlandse platforms een oneerlijk voordeel geven, terwijl Europese bedrijven worden verdrongen? Kijken we de andere kant op als bedrijven werknemers uitbuiten en consumenten misbruiken, zolang de prijs maar laag blijft? Het antwoord moet ‘nee’ zijn. Shein en Temu zijn geen vernieuwers, maar uitbuiters. Als ze onze wetten niet respecteren, mogen ze geen toegang krijgen tot onze markten. Elk pakket dat we zonder controle accepteren, is een stille goedkeuring van hun misbruik. Europa heeft de macht om hier een einde aan te maken. De vraag is of het ook de wil heeft.
Amelie Kraaz