Op een universiteitscampus in de VS ontstond recentelijk rumoer rondom de moord op Charlie Kirk, een spreker die als controversieel bekendstond. In zijn boek Campus Battleground schreef hij dat universiteiten ooit bastions van vrije meningsuiting waren, maar dat tegenwoordig het spreken wordt beperkt, onder andere door het inzetten van ‘safe spaces’ en ‘trigger warnings’. Het nieuws over zijn overlijden spreidde zich razendsnel uit over de hele wereld. De gebeurtenis polariseerde ons en het ging al snel niet meer over zijn ideeën, maar over de vraag of hij überhaupt welkom moest zijn om zijn boodschap uit te dragen.
Een universiteit is bij uitstek een plek om ideeën uit te wisselen, ook wanneer ze ongemakkelijk zijn. We trainen onze studenten niet enkel op kennis, maar juist op het vermogen om te luisteren, door te vragen en te toetsen. Een universiteit die alleen ruimte geeft aan wat vertrouwd en veilig voelt, is als een bibliotheek waar slechts één boek in de kast staat.
Is onze jongere generatie vergeten wat het betekent om kritisch te denken, of krijgt zij te weinig kans om het te leren? En welke rol kan de universiteit vervullen bij het leren denken? Een collegezaal of onderwijsruimte is bij uitstek geschikt als oefenruimte voor dialoog. Ruimte geven aan een ander perspectief betekent niet dat je het ermee eens hoeft te zijn. Kritisch denken betekent niet klakkeloos instemmen. Het gaat erom dat studenten leren argumenteren en hun eigen aannames bevragen. We willen namelijk dat ze zich bewust worden van de grenzen van hun eigen kennis en niet in een bubbel blijven.
Juist nu, in een tijd waar algoritmes vooral bevestigen wat je toch al vindt, is de dialoog een vaardigheid die we vooral moeten blijven versterken. Het voeren van een gesprek met een ander perspectief is een belangrijke competentie en de universiteit is een ideale omgeving waar je kunt oefenen in écht luisteren, met aandacht en geduld.
Een universitaire opleiding wordt pas echt waardevol wanneer onze studenten niet alleen kennis opdoen, maar ook leren omgaan met verschillen. Kritisch leren denken is wat we de volgende generatie mee moeten geven, want juist daarin zit de vrijheid. En de verbinding, zowel op de campus als daarbuiten.
Dalena van Heugten, universitair docent klinische psychologie