Dit artikel is voor het eerst verschenen op 29-10-2025.
Wekelijks belanden er nog enkele in haar inbox, vertelt Jana Devos, promovenda aan de faculteit Health, Medicine and Life sciences (FHML) en psycholoog bij het audiologisch centrum van het MUMC+. Mailtjes van mensen die zich willen aanmelden als proefpersoon voor een mogelijke tinnitusbehandeling via een elektrode diep in het brein. Dat de oproep al in 2020 de deur uitging en online nadrukkelijk staat dat meedoen niet meer mogelijk is, houdt hen blijkbaar niet tegen.
Het laat zien hoeveel mensen wanhopig op zoek zijn naar een oplossing voor het onophoudelijke gepiep, gezoem of geruis in hun hoofd, aldus Devos. Volgens een Maastrichtse studie uit 2022 kampt zo’n 14 procent van de volwassenen wereldwijd met tinnitus, wat in Nederland alleen al neerkomt op miljoenen mensen. Een bekende boosdoener is langdurige blootstelling aan hard geluid – tijdens het uitgaan, op het werk, of via het luisteren van muziek via oortjes – maar bijvoorbeeld ook infecties, een klap tegen het hoofd of gehoorverlies door ouderdom zijn oorzaken.
Lang niet iedereen heeft er last van. “Velen gaan er niet eens mee naar de huisarts of zijn geholpen met informatie over de aandoening”, zegt Mark Janssen, universitair hoofddocent aan de FHML en neuroloog-klinisch neurofysioloog in het MUMC+. Maar bij een paar procent van de volwassenen – honderdduizenden Nederlanders – is het erger en “kan het zelfs leiden tot slaapstoornissen, angst, depressie”.
Deze groep meldt zich doorgaans in het ziekenhuis. In sommige gevallen biedt een gehoorapparaat uitkomst, terwijl een groot deel baat heeft bij cognitieve gedragstherapie. Een door Maastrichtse onderzoekers ontwikkelde aanpak geldt sinds enkele jaren als een standaardbehandeling, zegt Devos. “Je leert mensen om te gaan met de tinnitus, maar je vermindert het geluid dat ze horen niet.” Dat kan wel met een implantaat in het slakkenhuis. “Maar dit is alleen mogelijk bij tinnitus-patiënten die ook ernstig slechthorend zijn”, zegt Janssen.
Helaas blijft er dan een groep over waarbij niks van dit alles helpt, zegt hij. “In absolute aantallen gaat dat om best veel mensen.” Uit wanhoop grijpen die nu vaak naar behandelingen die niet of onvoldoende bewezen zijn, van geluid dat de tinnitus maskeert tot stimulatie van de tong. “Sommige mensen reizen er echt de wereld voor af, geven er veel geld aan uit.”
Overactief brein
Maar er gloort hoop aan de horizon. De Maastrichtse studie met de elektrode in het brein, waarvoor Devos in 2020 proefpersonen zocht en waar ook Janssen bij betrokken is, is zo goed als afgerond en de resultaten stemmen optimistisch.
Centraal staat een methode genaamd diepe hersenstimulatie (DBS). Hierbij wordt een elektrode via een klein gaatje in de schedel in het brein geplaatst en op een specifieke plek gericht. Een onderhuidse batterij stuurt elektrische pulsjes richting de elektrode die de hersenactiviteit in dit gebiedje beïnvloeden. Dit wordt al langer succesvol toegepast bij onder meer mensen met Parkinson. “Als je de stroom aanzet, dan stopt het beven bij deze patiënten vrijwel direct”, zegt Janssen.
Er bestaat al geruime tijd het vermoeden dat je op deze manier bij tinnitus de pieptoon kan dempen. Hoewel het onderliggende mechanisme nog niet helemaal wordt begrepen, is duidelijk dat een deel van het brein overactief is, zegt Janssen. “Het idee is dat er altijd sprake is van enige gehoorschade, waardoor het hersennetwerk dat geluid verwerkt minder informatie ontvangt via de gehoorzenuw.” Ter compensatie gaat het brein zelf maar iets ‘verzinnen’ en ontstaat het tinnitusgeluid. “Die activiteit zou je kunnen onderdrukken door een gebiedje in dit hersennetwerk elektrisch te stimuleren. We zijn de eerste en enige onderzoeksgroep ter wereld die deze aanpak onderzoekt.”
Overduidelijke afname
Nadat eerdere studies in Maastricht bij ratten positief uitpakten, was vijf jaar geleden de tijd rijp voor proeven bij mensen. “Dat is toch altijd een spannende stap”, zegt Janssen. “We weten dat DBS veilig is, maar het gaat om een ander hersengebied dan bijvoorbeeld bij Parkinson, met mogelijk ook andere bijwerkingen. Misschien verslechtert de stimulatie het gehoor of produceert het nieuwe geluiden.”
De resultaten van een studie bij vier proefpersonen, waarop Devos afgelopen dinsdag promoveerde, verschijnen naar verwachting binnenkort in een “toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift”, zegt Janssen. Tot dat moment wil hij voor de zorgvuldigheid – peer-reviewers buigen zich er nog over – geen details prijsgeven, al hint hij er wel op dat het meevalt met de bijwerkingen, terwijl een deel van personen zoals gehoopt een overduidelijke afname van de pieptoon rapporteerde. “Dan moet je niet denken aan een directe verbetering zoals bij het beven bij Parkinson, maar aan het maandenlang geleidelijk vervormen van het hersennetwerk.”
Wat Janssen wel alvast wil zeggen is dat de studie “vooral aantoont dat de behandeling veilig en haalbaar is. Om daadwerkelijk te kunnen stellen dat het effectief is, zijn er vervolgstudies met meer proefpersonen nodig, te beginnen met zestien mensen. Daarvoor zoeken we nu financiering.” Als bijvangst levert dat mogelijk ook een beter begrip op van het precieze mechanisme dat het gepiep veroorzaakt. “Het mooie is dat je ín het brein zit, die meetgegevens zijn waardevol. Misschien leidt dat uiteindelijk weer tot ideeën voor andere, minder invasieve behandelingen.”
Achtuurjournaal
Maar dat is voorlopig toekomstmuziek. Allereerst de publicatie van de meest recente studie. Dan stroomt de inbox weer over met honderden mails, verwacht Janssen. “Drie jaar geleden, toen we de resultaten van één proefpersoon publiceerden, zag je dat ook al. Ontzettend veel media-aandacht, de NOS overwoog het zelfs als item voor het achtuurjournaal.”
Daarbij is het een kwestie van verwachtingen temperen, zegt hij. Ook als DBS voor tinnitus ooit in de klinische praktijk toegepast gaat worden, zal dat alleen een optie zijn voor de meest ernstige gevallen. “Het is heel intensief en je brengt iets lichaamsvreemds in het brein, er is altijd een kleine kans op bloedingen of infecties. Die risico’s moeten opwegen tegen de klachten.” De belangrijkste boodschap, zegt Devos, blijft nog altijd: “Voorkomen is beter dan genezen.”