“Weet je het zeker?” Die vraag kreeg de 25-jarige Marek Wittenberg uit Dordrecht meer dan eens toen hij aankondigde zijn baan bij DutchCulture, een organisatie die internationale culturele uitwisseling stimuleert, op te zeggen om een master te gaan doen. Veel van zijn vrienden waren juist blij dat ze de collegebanken achter zich hadden gelaten. “Maar ik had hier heel veel zin in.”
Het is niet de eerste studie waar hij aan begint. Vers van de havo kiest hij voor hbo-rechten. “Ik viel eens in een gesprek van vrienden die het hadden over rechtenstudenten – ze wisten nog niet dat ik ook rechten ging studeren. Typisch van die mensen die niet weten wat ze willen, zeiden ze. Ik dacht: ‘Dat ben ik ook.’” Na een paar maanden stopt hij ermee. “Ik vond weinig aansluiting met de groep. Ik was pas 16, de jongste na mij 23. En ik vond dat we het uiteindelijk te veel over kleine problemen hadden, dingen waarvan ik dacht: ‘Die kun je ook zonder rechter oplossen.’”
Erdoorheen vliegen
Zijn volgende optie: journalistiek in Tilburg. “Mijn vader, broer en zus zijn alle drie journalisten.” Maar de opleiding sluit niet goed aan bij zijn interesses. “Ik wist al dat ik de schrijvende journalistiek in zou willen, hier moesten we ook radio en tv doen. En het ging me te weinig over de inhoud en te veel over hoe je mensen op je artikel kunt laten klikken.”
Drie keer is scheepsrecht. Na een tussenjaar besluit hij een hbo-bachelor European Studies in Den Haag te doen. “Mijn eerste jaar was tijdens corona en dat werkte goed voor mij. Ik ben snel afgeleid, nu was er niets anders te doen en ik vloog door het materiaal heen. Inhoudelijk vond ik de studie sterk, zeker de eerste twee jaar, en de mensen waren leuk. Ik was bij lange na niet de oudste, veel studiegenoten hadden al een opleiding gedaan of gewerkt.”
Steun voor Oekraïne
In het derde jaar gaat hij op uitwisseling naar Litouwen. “Ik wilde naar een land waar ik niet op vakantie zou gaan.” Hij vindt het er fantastisch. “Ik werd telkens verrast, door de mensen, de gebruiken, hoe koud het was – vlak voordat ik wegging was het -28 graden Celsius, al voelt het in Nederland soms kouder – en hoe weinig zon je er krijgt.”
Wat hem het meest is bijgebleven is de enorme steun die Oekraïne er geniet en hoe gehaat Rusland er is. “Daar kwam het gesprek altijd op, zelfs als het er in eerste instantie helemaal niet over ging. Aan een van de gebouwen hing een enorm spandoek met daarop ‘Putin, The Hague is waiting for you’, dat was er opgehangen door de regering. De eindbestemming van iedere bus stond altijd aangegeven als ‘Oekraïne’, alleen door naar het nummer te kijken kon je achterhalen welke lijn het daadwerkelijk was.”
Verdieping
Weer thuis maakt hij zijn studie af en vindt een baan in Amsterdam, maar het blijft toch een beetje knagen. “Omdat mijn bachelor zo breed was, begon ik me af te vragen wat ik nu eigenlijk echt kan. Het liefste had ik een master met een focus op Europese cultuur gedaan, dat vind ik een onderbelicht onderwerp als het over de Europese Unie gaat, maar zo’n opleiding bestaat in Nederland niet. Dus werd het European Studies in Maastricht, dat meer op politicologie is gericht.”
Dat betekende ook verhuizen van Rotterdam naar een nieuwe stad. “Dat trok me juist aan. Ik was een beetje klaar met de Randstad. Ik had er zin in om sociaal te zijn op een manier die daar niet hoefde, omdat ik er al genoeg mensen ken. En ik wist dat dit mijn kans was om nog één keer het spontane van studentenvriendschappen mee te maken. Gisteren vroeg iemand of ik een kwartier later voetbal wilde komen kijken, zoiets lukt niet meer als je allemaal werkt.”
Demonstraties
Ook heeft hij veel zin in het schrijven van zijn scriptie. “Bij mijn bachelor stelde ik dat zo lang mogelijk uit, maar nu wil ik graag beginnen. Ik wil het hebben over hoe het democratische recht om te demonstreren in Duitsland de afgelopen jaren steeds verder is uitgehold. Ik kwam op het idee toen ik van de zomer bij een pro-Palestijnse demonstratie in Berlijn was. Er waren iets van 250 demonstranten en vierhonderd man politie. Ik hoorde dat de betogers zich aan allerlei regels moesten houden en ben er verder ingedoken. Er bestaat een hele waslijst aan verboden, je mag bijvoorbeeld niet trommelen, want dat maakt lawaai. Terwijl je met een protest natuurlijk net de aandacht wilt trekken.”