Sinds 2017, toen aan de UM voor de laatste keer het hooglerarenbeleid in beton werd gegoten, is er veel veranderd: een nieuwe wet over de rechtspositie van ambtenaren, het project Erkennen en Waarderen en toenemende media-aandacht voor de externe financiering van professoren en transparantie rondom nevenwerkzaamheden. Daarbij week de praktische invulling soms af van wat er op papier staat, luidt de toelichting in het beleidsdocument. Ook niet onbelangrijk: het college van bestuur wil meer diversiteit (minder wit, oud, man, maar ook een andere sociaal culturele achtergrond of bijvoorbeeld levensbeschouwing) en streeft ernaar dat maximaal de helft van alle hoogleraarsposities in wordt gevuld door mensen van hetzelfde geslacht of genderidentiteit. Nu is bijna vier op de tien hoogleraren aan de UM vrouw (Monitor Vrouwelijke Hoogleraren van afgelopen december).
In de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) worden twee soorten hoogleraren onderscheiden: (gewone) hoogleraren en bijzonder hoogleraren (in dit geval werkt de wetenschapper vaak voor een dag bij de universiteit, de leerstoel wordt betaald door een externe organisatie of stichting waar de persoon in dienst is). Het zijn ook de twee categorieën waar de UM voortaan mee gaat werken. Een grote koerswijziging, omdat er voorheen veel meer ‘smaken’ mogelijk waren. Zoals de persoonlijk hoogleraar die om strategische redenen (bijvoorbeeld omdat een bepaald vakgebied extra aandacht nodig heeft) een leerstoel kreeg of de profileringshoogleraar, een hoofddocent die in het kader van carrièrebeleid hogerop mocht. Zij worden vanaf nu ‘gewoon’ prof.
De combinatie van universitair (hoofd)docent én een deeltijd bijzonder hoogleraarschap wordt afgeschaft. Dat is niet meer mogelijk “vanuit het oogpunt van een helder personeelsbeleid”, staat er in het nieuwe beleidsstuk. “Van een hoogleraar wordt immers verwacht dat deze de functie integraal uitoefent en op dat niveau functioneert.” Hoeveel wetenschappers van deze constructie gebruik maakten, is niet duidelijk. De site van de UM, waarop alle profs en hun functietitel per faculteit staan genoemd, is niet up to date, blijkt na wat uitzoekwerk.
Voor zover bekend liepen er in elk geval bij de rechtenfaculteit enkele UHD’ers rond met een bijzondere leerstoel. Het ging om nog geen handvol medewerkers. Volgens decaan Jan Smits worden deze collega’s benoemd tot gewoon hoogleraar, “anders zouden ze er in rechtspositie op achteruit gaan en dat willen we uiteraard niet”.
Overigens kunnen topwetenschappers wel nog steeds worden aangesteld als universiteitshoogleraar, een positie die al aan de UM bestaat sinds 2014. In het verleden werden Michel Dumontier, Peter Peters (inmiddels met pensioen), Clemens van Blitterswijk en Ron Heeren binnengehaald op die functie.