De PR-machine van de UM deed zijn werk, het werd landelijk nieuws in die zomer van 2006. Zelfs de buitenlandse pers besteedde er aandacht aan. Per jaar zouden in totaal zo’n 350 bachelor- en masterstudenten tot de gelukkigen horen. Kosten: een half miljoen. Uit welke pot dat zou worden betaald was in die zomer nog niet duidelijk, maar eind oktober bleek dat het college van bestuur daarvoor private fondsen, zoals de winst van de UM-holding, wilde inzetten. Geld dat eigenlijk was gereserveerd voor zo’n veertig masterbeurzen voor niet-EU-studenten.
Valse gronden
In september 2007 gaat de regeling in. Wat betreft de voorwaarden: de prijswinnende student moet het volgende jaar wel nog aan de UM studeren. De regeling is immers ingesteld om mensen aan de UM te binden en zo het onderwijspeil te verhogen. Juist in onderwijsgroepen zouden de goeden de minderen meetrekken, was de redenering. De maatregel wil men getrapt invoeren: eerst het eerste jaar, dan ook het tweede jaar en zo verder.
Afstuderende masters, die in de meeste gevallen de UM verlaten, zouden maximaal 1500 euro krijgen, ook al is hun collegegeld hoger. Dat laatste valt verkeerd bij de universiteitsraad die voorrekent dat een masterstudent van buiten de EU slechts een fractie van de 11.500 euro terugkrijgt. “Als je blijft vertellen dat studenten gratis kunnen studeren terwijl dat niet geldt voor de master, lok je studenten op valse gronden.”
Rector Mols is bereid de U-raad tegemoet te komen, maar dat heeft consequenties voor het aantal studenten dat gaat profiteren, verwacht hij. Is de met veel tamtam aangekondigde 3 procentsregel dan nog wel voor de slimste 3 procent? Uiteindelijk tast de universiteit dieper in de buidel en blijft de 3 procent, 3 procent.
In oktober 2008 krijgen 139 (dan net) tweedejaars het collegegeld terug en een certificaat uitgereikt. Het gaat vooral om Duitsers en Nederlanders. Een door Observant geïnterviewde Italiaanse European Law studente is blij verrast. Ze kende de regeling niet, maar gaat nu proberen om in het tweede en derde jaar van haar studie ook bij de top 3 te geraken.
Kritiek
Inmiddels zwelt de kritiek aan. De leden van DOPE in de rechtenfaculteit vragen zich af hoe die top 3 tot stand komt. Dat blijkt aan iedere faculteit verschillend. Albert Scherpbier, directeur van het onderwijsinstituut van de faculteit Health, Medicine and Life Sciences, twijfelt of echt de besten boven komen drijven. “Er wordt alleen gekeken naar de cijfers, maar ik vind dat de motivatie en dingen die naast de studie worden gedaan ook moeten meetellen.” En is dit wel pgo-proof, klinkt het bij psychologie. Drie-procent-jagers zouden geneigd zijn hun gedachten voor zich te houden in plaats van kennis en ideeën uit te wisselen.
Te duur
In 2011 maakt het college van bestuur bekend te stoppen met de regeling. Niet vanwege de kritiek, maar vanwege de kosten. In 2010 werd 700 duizend euro uitgekeerd. Geld dat eigenlijk voor beurzen van getalenteerde maar armlastige studenten is bedoeld. In het licht van de dreigende bezuinigingen is het beter het geld daaraan te besteden. Bovendien kost het de faculteiten een hoop werk en dus ook geld.