Zijn de computers tot dan toe vooral gebruikt om tekst te verwerken en “simpele vraag-antwoordspelletjes” die kennis toetsen, in 1995 kan de geneeskundestudent 51 modules afspelen op een van de 25 pc’s in de computerzaal. “Gecompliceerde multimediaprogramma’s die complete laboratoriumpractica kunnen vervangen”, schrijft deze krant.
En dan moet de grootste revolutie nog komen: het internet. Dat gaat het onderwijs “drastisch veranderen”, voorspelt Frans Ronteltap, leider van het Computerondersteund Onderwijs-project bij de medische faculteit, in hetzelfde artikel. Dat studenten straks toegang hebben tot bronnen van over de hele wereld baart hem, in tegenstelling tot sommige collega’s, geen zorgen. “Daar zit ongetwijfeld materiaal tussen dat niet in overeenstemming is met wat zij hier leren, maar wat geeft dat nou?” Daarbij, vindt hij: “We kunnen hen beter leren intelligent met al die informatie om te gaan dan ze ervoor af te schermen.”
Flinke portie weerzin
Vervang ‘internet’ door ‘kunstmatige intelligentie’ en het zal de docent van nu bekend in de oren klinken. “We moeten meebewegen met de realiteit, AI is er nu eenmaal. En als je er als student kritisch mee om kan gaan, kan het ook goed zijn”, zei Anke Moerland, vice-decaan onderzoek bij de rechtenfaculteit, afgelopen oktober. Observant sprak haar in het kader van nieuwe richtlijnen voor AI-gebruik bij rechten, een noodgedwongen “levend document”, om de ontwikkelingen én de studenten die er gebruik van maken, bij te benen.
Het lijkt logisch dat de jeugd bij dit soort dingen vooroploopt, maar dat was toch niet altijd het geval. “Het ingangsniveau is doorgaans nul plus veelal een flinke portie weerzin”, mopperde psychologiedecaan Louis Boon in april 1997 over de ICT-kennis van de eerstejaars. “Onze studenten weten echt heel weinig. In het eerste jaar zullen faculteiten daarom heel veel aan remedial teaching moeten doen.” Computerbijles dus, het is nu bijna niet voor te stellen.
Enige faculteit met een muisarm
Toch moeten de studenten het aantal beeldschermuren behoorlijk hebben verhoogd, want twee jaar later dient zich een nieuw probleem aan: de muisarm, een overbelaste stijve en pijnlijke arm, opgelopen door te lang computeren. De faculteit cultuurwetenschappen (nu Arts and Social Sciences) gaat er als eerste beleid op maken. Niet alleen krijgen ‘muisarmen’ anderhalf keer zo lang om een tentamen te maken, ook worden de tafels in het computerlandschap in hoogte verstelbaar en krijgen studenten om de zoveel tijd een waarschuwing dat ze moeten pauzeren.
Hoewel de kwaal tot een heuse epidemie zal uitgroeien – een jaar later ziet de UM zich genoodzaakt er een speciaal meldpunt à twee ton voor op te richten – heeft de directeur van cultuurwetenschappen, Ben van Wersch, op dat moment het gevoel “dat wij de enige faculteit in Nederland of zelfs in Europa zijn waar dit probleem speelt”. En dat terwijl zijn faculteit nota bene al vooropliep in de preventieve maatregelen. “Ik heb nu ook eens een bezoekje gebracht aan de computerlandschappen van economie en rechten. Nou, breek me de bek niet open. Bij ons zijn alle stoelen in hoogte verstelbaar, maar daar staan nog gewone vergaderstoelen.”