De aanval op de Twin Towers, 11 september 2001, had onverwachts ook consequenties voor de Universiteit Maastricht. Want het betekende voor de regering van Saoedi-Arabië dat hun programma’s om studenten de westerse wereld in te sturen danig werden belemmerd. De VS, het VK: ze kwamen er niet meer binnen. Via via verscheen Nederland in beeld, met name Groningen en Maastricht. Daar zouden over een periode van vijf jaar 560 Saoedische geneeskundestudenten worden opgeleid. Waarom in deze uithoeken? De Groningse decaan wist het wel: “De Randstad wordt door de Saoedi’s niet als het toppunt van de beschaving beschouwd, zal ik maar zeggen.”
Wie er in ieder geval enthousiast aan trok: UM-collegevoorzitter Jo Ritzen. Hij zag grote mogelijkheden voor de internationale uitstraling van de UM en haar positie in de Arabische wereld. In de faculteit zelf, die binnen de UM qua internationalisering de boot nogal aan het missen was, klonken eveneens positieve geluiden.
Niet alleen hosanna
Zonder slag of stoot ging het allemaal niet, zelfs de Tweede Kamer bemoeide zich ermee: hoe kon er plaats zijn voor zo veel extra studenten, voor geneeskunde gold toch een numerus fixus? En een sarcastische briefschrijfster in Trouw: kan je, eenmaal uitgeloot, die fixus nu omzeilen door Saoedi te worden?
Het antwoord was simpel: deze studenten vielen geheel buiten de fixus - die was immers gebaseerd op de Nederlandse arbeidsmarkt en daar zouden ze niet op verschijnen. Na de studie gingen ze terug naar hun eigen land. Bovendien betaalde hun regering er een flinke bom duiten voor: per student de kostprijs van circa 20 duizend euro plus een opslag van 12 duizend, samen 32 duizend euro.
In de faculteit was het niet alleen hosanna. Veertig extra studenten per jaar (dat aantal werd overigens nooit gehaald): hadden ze het al niet druk genoeg? En hoe zat het met de taalbeheersing van de Saoedi’s, de vooropleiding, de culturele verschillen?
Misverstanden
Plus, van meet (2007) af aan waren er allerhande misverstanden: de Saoedische regering en in haar verlengde de Saoedische cultureel attaché die eerst vanuit Bonn en later Berlijn alles in de gaten hield, was erop gebrand dat deze studenten een westerse culturele onderdompeling zouden krijgen. Dus: integreren en vooral onderwijs in het Nederlands. Daarvan bleken die studenten, eenmaal hier, niet op de hoogte. En verder waren ze er gewoon op tegen want wat had je eraan in de rest van je leven? De voertaal werd dus Engels, maar de beheersing daarvan liet behoorlijk te wensen over. Dan moest de faculteit weer naar de cultureel attaché: selecteer die studenten beter! Die sprak op zijn beurt de faculteit verbolgen aan op alles wat niet liep qua roosters en toetsen; de studenten beklaagden zich bij hem persoonlijk over alles wat hen niet zinde – en dat was veel.
En er was het gedoe met visa, met meisjes die een broer als chaperon meekregen, de huisvesting, het hield niet op. Om nog maar niet te spreken over de coschappen met het onvermijdelijke patiëntencontact: omdat het programma Engelstalig was zouden die in de Angelsaksische wereld moeten worden georganiseerd (Ierland, Australië) maar dat bleek een gigantische klus die nooit goed van de grond kwam. En bovendien eiste de Saoedische regering juist Nederlandse coschappen, iets waar de faculteit dan weer tegen was.
Cultureel dingetje
O ja, er was ook nog een cultureel dingetje. Een coördinerend staflid verklaarde in Observant: “Hun houding is een issue. Ze blijven vaker weg, bij de onderwijsgroep, bij het Skillslab, bij examens zelfs. Participatie in de groepen, afspraken nakomen, daar schort het aan. Van onze kant is op die dingen niet alert gereageerd. In de zin van: ze op hun sodemieter geven.”
Dat is er ook niet meer van gekomen. Het gedoe overheerste, al het extra werk deed de financiële winst verdampen en in 2015 werd de stekker er definitief uitgetrokken. Slechts een handjevol haalde uiteindelijk de bul. Het positieve saldo? Een uit dit experiment gegroeide International Track in Medicine. Maar die is onlangs vanwege bezuinigingen weer opgeheven.