Nee, zo makkelijk als het misschien klinkt – maak een dansje over je onderzoek – is het zeker niet, verzucht Kondrateva. Maar wist zij veel toen ze op een dag ineens werd gewezen op Dance Your PhD. “Ik was net begonnen met danslessen en bezig met het schrijven van mijn proefschrift, iemand in mijn omgeving koppelde die twee zaken aan elkaar. Ik kreeg een linkje met informatie en dacht alleen maar: ‘Wow’. Ik wilde meedoen. En winnen.”
De danswedstrijd werd in 2008 in het leven geroepen door John Bohannon, destijds redacteur bij Science. Hij daagde promovendi uit hun - soms complexe - onderzoek zelf uit te beelden door middel van dans en beweging (en daar een video van te maken) om zo het grote publiek kennis te laten maken met de wetenschap. “Ik heb meteen de spelregels opgezocht en eerdere winnaars”, vertelt Kondrateva, die naar eigen zeggen inzendingen tegenkwam van “Eurovisieniveau”. Met andere woorden: hoogstaande prestaties. “Maar ik wilde me niet laten ontmoedigen.”
Kondrateva (in het zwart) oefent met de choreograaf in de studio
Dat ze inmiddels al een paar keer in haar vrije tijd op de dansvloer had gestaan, maakte de beslissing om zich over te geven aan het avontuur nog wat makkelijker. Over andere bijkomende zaken, zoals het verschijnen voor een camera, maakte ze zich geen enkele zorgen. “Ik heb ooit geblogd, weet wat het is om in beeld te komen en hoe je een verhaal vertelt.”
Schrappen
Ze sloeg de handen ineen met een bevriende choreograaf, strikte iemand om te filmen en regelde een studio om alles op te nemen. Het enige wat ze nodig had was een plan – en de bereidheid om delen van haar onderzoek niet te verwerken om de dans begrijpelijk te houden.
Voor haar proefschrift onderzocht ze waarom informatie van MRI-scanners soms van elkaar afwijkt. En hoe hersenvolumes, gemeten met verschillende scanners op verschillende momenten, dan met elkaar te vergelijken zijn. “Tachtig procent van mijn onderzoek moest ik links laten liggen, om de resterende twintig procent nog een beetje begrijpelijk uit te kunnen leggen.”
Maar zelfs dat bleek nog een hele uitdaging. “Ik stapte de eerste keer de studio binnen, met een uitgekleed proefschrift en legde de choreograaf uit waarover zij een dans zou gaan maken. Ze keek me aan alsof ik gek was”, herinnert Kondrateva zich. “Ik vertelde haar wat convolutie is, een wiskundige bewerking, en hoe we die in mijn ogen konden uitbeelden. Je hebt dan een matrix met getallen die je omdraait en moet vermenigvuldigen. Kijk, zo.” Met hoekige armbewegingen en haar handen die vierkantjes vormen, legt ze uit hoe zij de dans voor zich zag. “Ik wilde een vrij letterlijke vertaling, maar de choreograaf zei direct: ‘Kate, dat is geen dans.’”
Zweten op sneakers
Het was het moment waarop voor het eerst de paniek toesloeg en ze werd uitgedaagd om veel meer van zichzelf te laten zien. “Het moest vloeiender, met mijn hele lijf en niet alleen mijn handen. Dans is emotie, die moest er veel meer in.”
Uren bracht ze door in de dansstudio, overleggend met de choreograaf, nadenkend over hoe ze al die details zoals hersengolven, moleculen en neurale netwerken uit moest beelden. Ze laat een filmpje zien, gemaakt achter de schermen, terwijl ze met de choreograaf verschillende bewegingen probeert voor een spiegel. Niet veel later zit ze op haar knieën, rug naar de camera, ze spreidt haar armen en draait naar links met haar hele lijf. Het zweet druipt van haar hoofd. “Het moest allemaal heel dynamisch, met grootse gebaren. Ronddraaiende bewegingen bijvoorbeeld verbeelden een magnetisch veld. Door op de grond te zitten en net te doen alsof je naar het plafond reikt, laat je groei zien. En hoe dans je zoiets als nieren, een lever? Ik wilde ook graag op hakken dansen, maar dat mocht niet van de choreograaf. Die zei: ‘Je bent een molecuul, je moet springen. Trek sneakers aan.’”
Een still uit de video waarin Kondrateva verbeeldt hoe AI artsen kan helpen (maar niet onfeilbaar is)
Ook de muziek zorgde voor de nodige hoofdbrekens. Ze wilde met hulp van AI zelf een nummer maken, maar dat viel vies tegen. “Pas in de laatste week voor de deadline lukte het om iets naar mijn zin te krijgen.” En dan waren er nog de kleding, de make-up, de daadwerkelijke uitvoering en de montage, met als extraatje nog effecten zoals kleur en teksten in beeld. Het resultaat? Een video van bijna vier minuten, over MRI-scans, AI, het brein, diagnostiek en nog altijd onmisbare artsen – met Kondrateva als dynamisch middelpunt. “Maanden ben ik ermee bezig geweest, tussen de bedrijven door. Ik was zo’n beetje alles ineen, behalve de choreograaf. Ik heb wel afgezien.” Toch zou ze iedereen aanraden mee te doen. “Als ik het allemaal vooraf had geweten, had ik het nog steeds gedaan, maar niet meer in mijn eentje.”
Out of the box
Wie denkt dat door de winst van Dance Your PhD (de winnaar krijgt een cheque van 750 dollar) nu overal deuren voor haar openzwaaien, komt bedrogen uit. Sterker, veel mensen heeft ze het niet eens verteld, uit angst dat ze het niet zouden begrijpen. “Het voelt toch alsof je dan niet serieus wordt genomen en zo’n danswedstrijd alleen maar iets grappigs is waar je veel te veel tijd insteekt. Misschien vertel ik het later nog wel.” Want trots op haar prestatie is ze zeker. “Het is heel gezond om eens op een andere manier naar je proefschrift te kijken, even afstand te nemen en het ook te zien als iets leuks. Dat is goed voor je brein.”
Bekijk hieronder de winnende video van Kondrateva: