De onderzoekers keken naar cijfers die behaald werden bij negen Engelstalige bachelors, verspreid over alle Maastrichtse faculteiten, tussen 2015 en 2021. De resultaten zijn eind vorige maand gepubliceerd in wetenschappelijk vakblad Higher Education.
Het is overigens geen directe reactie op de meest recente Haagse discussies over internationalisering van het hoger onderwijs, zegt universitair hoofddocent Patrick Bijsmans van de faculteit Arts and Social Sciences (FASoS), die de studie samen met onderzoekers van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) uitvoerde. “We zijn er al rond 2019 mee begonnen, voordat die politieke discussie echt op gang kwam. Vooral vanuit de gedachte: we gaan er als universiteit altijd vanuit dat de international classroom goed werkt, maar klopt dat ook echt? Er is vrij weinig onderzoek naar gedaan. Tegelijkertijd zag je in Den Haag steeds meer aannames opduiken, bijvoorbeeld dat het niveau van het onderwijs en de prestaties van Nederlanders achteruitgaan door de komst van meer buitenlandse studenten. Dat konden we vooral anekdotisch tegenspreken, maar niet met data.”
Willekeurig indelen
Maastricht vormt een ideale plek om het idee te testen dat studenten beter scoren “als ze met meer verschillende perspectieven in aanraking komen, in plaats van dat ze in hun nationale bubbel blijven hangen”, zegt Bijsmans. Niet alleen omdat het aandeel internationals hier hoog ligt, maar ook vanwege de kleinschalige opzet van het probleemgestuurd onderwijs (PGO). “Hierin hebben studenten ook daadwerkelijk veel interactie met elkaar”, zegt hoogleraar Carla Haelermans van het ROA. “Bovendien worden ze bij de meeste opleidingen willekeurig over onderwijsgroepen verdeeld. Ze kunnen dus niet kiezen om alleen bij een groepje vrienden uit eigen land te zitten.”
Dankzij die willekeurige indeling kan het totaal aantal verschillende nationaliteiten binnen onderwijsgroepen voor één bepaald vak sterk variëren. “Gemiddeld zagen we dat studenten in groepen met, zeg, drie tot zes verschillende nationaliteiten een hoger cijfer haalden dan degenen in een groep waar de mensen maar uit één of twee verschillende landen kwamen”, zegt Haelermans. “Al zit daar ook een bovengrens aan. Als je bijvoorbeeld met meer dan tien verschillende nationaliteiten zit, dan verdwijnt dat effect weer.” Dat zag men bijvoorbeeld bij het Maastricht Science Programme, waar de indeling van de groepen niet willekeurig gebeurt, maar de diversiteit bewust zo groot mogelijk wordt gemaakt. “Bij iets minder verschillende nationaliteiten is de kans groter dat je bij een of twee landgenoten zit, waar je wat houvast aan kan hebben. Bijvoorbeeld als je even niet op een bepaald woord komt of tegen cultuurverschillen aanloopt.”
Eigen taal
Desondanks blijft het consequente gebruik van een gezamenlijke taal belangrijk. In groepen waar docenten het praten van Engels stimuleerden, ook in de pauzes, bleek het effect sterker. “Het is een balans”, zegt Bijsmans. “Van de ene kant de mogelijkheid hebben om in je eigen taal bijvoorbeeld bij een landgenoot te kunnen checken of je iets goed begrepen hebt, maar tegelijkertijd het gesprek gaande houden voor iedereen.”
Overigens profiteert niet elke student. Zo is er bij de gemiddelde Duitser weinig verschil te zien als het aantal nationaliteiten stijgt. “Maar dat kan ook andere oorzaken hebben”, zegt Haelermans. “Bij de School of Business and Economics, waar veel Duitsers zitten, werkt men bijvoorbeeld met selectie. De gemiddelde Duitser daar is dus heel gemotiveerd en haalt sowieso al hoge cijfers. En dan krijg je een plafondeffect: het is lastig om een cijfer dat al hoog is nog verder op te krikken.” Volgens Bijsmans heeft het weinig zin om binnen PGO alleen te focussen op specifieke afkomst. “Uiteindelijk draait het erom dat de hele onderwijsgroep beter gaat presteren.”
Wc-eend
Tegenstanders van internationalisering zouden erover kunnen vallen dat men de prestaties van Nederlanders in ‘internationale’ groepen niet heeft vergeleken met degenen die volledig omringd zijn door landgenoten. Waarom is dat niet gebeurd? “Zulke compleet Nederlandse groepen heb je in Maastricht alleen bij Nederlandstalige opleidingen”, zegt Haelermans. “Hun prestaties kun je niet vergelijken met die van groepen met meerdere nationaliteiten binnen hetzelfde vak, want die zijn er simpelweg niet. En het bekijken van verschillen in cijfers tussen verschillende opleidingen is appels met peren vergelijken.”
Het is ook niet zo dat de UM – die de studie financierde, mede via een Diversity and Inclusivity-beurs – een gunstige uitkomst verlangde, zegt Bijsmans. “De universiteit is juist geïnteresseerd in wat wel of niet werkt. Er is geen eerdere studie die dat met zoveel data heeft kunnen bestuderen.” Het is dus geen gevalletje ‘Wij van Wc-eend…’, vult Haelermans aan. “Een Groningse onderzoeker die met deze gegevens werkt, zal tot dezelfde conclusies komen. We zijn grondig te werk gegaan.”
Tot slot: kan de universiteit ook nog zaken verbeteren? Volgens het tweetal kan sowieso de indeling van onderwijsgroepen anders. “Willekeurig is goed, maar zorg dat de gevallen verdwijnen waarin er maar weinig of juist heel veel verschillende nationaliteiten bij elkaar zitten.” Uit een kwalitatieve studie die nog in de pijplijn zit, waarin de onderzoekers onderwijsgroepen observeerden en achteraf studenten en docenten interviewden, komen “nog meer aandachtspunten naar voren”, zegt Bijsmans. “Zo zou je docenten beter kunnen trainen om de diversiteit in een groep nog meer te benutten, zodat studenten hun eigen perspectieven meer ter sprake brengen. Dat gaat nu nog niet altijd even goed.”