Voor iedere basisarts die aan een van de zeven Nederlandse huisartsenopleidingen begint, stelt de overheid geld beschikbaar. De Nederlandse Zorgautoriteit NZa becijfert hoeveel precies. Het grootste deel van die pot gaat naar het salaris van de artsen-in-opleiding-tot-specialist-huisartsgeneeskunde (aios-h), een kleiner deel naar de opleidingen. En daar zit volgens Matthijs Limpens, hoofd van de Maastrichtse HAO, het voornaamste probleem: “De kosten van een huisartsenopleiding zitten vooral in de salarissen van docenten en die zijn de afgelopen jaren flink gestegen. De bijdragen vanuit de NZa zijn weliswaar iets omhooggegaan, maar dat weegt niet op tegen de gestegen kosten.”
Rode cijfers
En dus schrijft de opleiding al sinds 2023 rode cijfers – in 2025 een tekort van 400.000 euro op een begroting van zes miljoen. Inmiddels ging de streep al door een aantal uitgaven. “Zo huren we minder externe docenten en sprekers meer in en gaan we voor staf- en opleidersdagen minder naar externe locaties. Stafleden die langdurig ziek worden, vervangen we ook niet meer direct, we kijken eerst of we dat intern kunnen opvangen.” Lijdt de opleiding onder de maatregelen? “Tot nu toe niet, we voldoen aan alle kwaliteitseisen. Maar je roomt het onderwijs wel af.”
Aan de uitgavenkant is intussen het maximale gedaan, zegt Limpens, “maar de personeelskosten kunnen door natuurlijk verloop nog wel omlaag. Binnenkort stopt een aantal medewerkers. Gedwongen ontslagen zullen er niet vallen, maar misschien moeten we mensen een andere plek aanbieden, elders binnen de vakgroep of de faculteit. We delen nu al steeds vaker personeel met de opleiding tot specialist ouderengeneeskunde en de academische werkplaats huisartsgeneeskunde.”
Extra plekken
Wat niet meehelpt, is de gestage uitbreiding van het aantal opleidingsplaatsen sinds 2023. Zo hopen overheid en artsenorganisaties het huisartsentekort terug te dringen. In Maastricht kunnen sindsdien geen 96 maar 112 aspirant-huisartsen terecht. Opleidingen sorteerden voor op die stijging, maar de meeste HAO’s krijgen de extra plekken niet gevuld. In Nederland beginnen jaarlijks zo’n zevenhonderd mensen aan de opleiding tot huisarts, in Maastricht tachtig tot 85. PR-campagnes ten spijt, zijn die aantallen al jaren min of meer stabiel. “Als wij volgend jaar negentig aios hebben, is het probleem voor dat jaar opgelost. Maar we hebben als opleidingen dus weinig invloed op die instroom.” De zuidelijke HAO is volgens Limpens dan ook niet de enige die het moeilijk heeft. “Alleen Leiden en Utrecht zitten ieder jaar vol en spelen quitte.”
Een eenvoudige oplossing ziet hij niet. “Je zou de instroom van studenten in de studie geneeskunde moeten vergroten, of basisartsen moeten zien weg te houden van andere specialisaties.” Het eerste, beaamt hij, biedt op korte termijn geen soelaas. “Het effect zie je dan pas over 6 tot 8 jaar. En bij het tweede moet je je afvragen: wil je dat?”