Met de neus in de boeken of met de poten in de modder? Beide! Als student had ik het heel erg naar mijn zin aan het University College Maastricht (UCM) en in Barcelona, waar ik een master politieke filosofie deed. Schrijven is een prachtig creatief proces. Maar als tutor aan het UCM kon ik mijn ei minder goed kwijt. Je zit daar in een academische bubbel, ik wil meer in de maatschappij staan. Niet alleen analyseren wat er misgaat, maar constructieve voorstellen doen. Argumenten kun je uitdrukken in woorden, maar ik praat liefst via voeding. Dat is al van kleins af aan mijn taal – ik heb altijd in de horeca gewerkt, in de keuken, bediening, en nu als leverancier. Ik ben begonnen met het huren van een stukje land, inmiddels is dat een hele boerderij, met een prachtig team en teelt op 6 hectare grond. Ik had nooit gedacht dat ik nog zou gaan promoveren, totdat ik deze plek binnen MERIAN (Maastricht Experimental Research In and Through the Arts Network) tegenkwam, waarin ik al makende en doende onderzoek kan doen. Deeltijds, naast mijn bedrijf.
Over tien jaar… hoop ik minstens één of twee nieuwe typen kool te hebben veredeld. Vroeger veredelden veel boeren zelf groenten en bestonden er eindeloos veel lokale rassen en lijnen van bijvoorbeeld wortel of kool, allemaal net iets anders qua zoetheid, geur, groeisnelheid, ziekteresistentie… Die verscheidenheid is enorm afgenomen. Grote bedrijven zetten in op een klein aantal rassen met een grote afzet. Dat is zorgelijk. Het geeft hen macht over de voedselvoorziening, en met een kleinere genenpoel verdwijnen opties voor de toekomst, bijvoorbeeld bij het creëren van resistentie tegen nieuwe ziektes. Ik denk dat het antwoord niet alleen ligt in het beschermen van rassen door ze op te slaan in zadenbanken, maar vooral ook in het aanwakkeren van de cultuur die voor diversiteit zorgt. In mijn onderzoek ga ik proberen zelf nieuwe tussenrassen te vervaardigen en de keten – consumenten, chefs, boeren, voedingsspecialisten – te inspireren en laten zien dat er ruimte voor creativiteit is.
"In mijn werk komt alles samen wie ik ben en wat ik wil nalaten"
Ik ben thuis de kok. Ja, maar ik sta tegenwoordig te weinig in de keuken. Een mens kan niet alles tegelijk en ik hou ervan om me te focussen op één ding. Ik heb nauwelijks tijd voor een privéleven naast mijn werk. In dat laatste komt alles samen wat mij vormt, wie ik ben en wat ik wil nalaten.
Hier zou ik graag meer tijd voor hebben. Reizen. Als boer laat je niet zomaar de boel achter. Soms mis ik de inspiratie van andere gebieden en het contact met andere nerds in het vakgebied, maar die veredelaars en telers zitten vaak niet in de buurt. Gelukkig biedt mijn promotietraject kansen om vaker zulke plekken te bezoeken. Binnenkort reis ik naar de Italiaanse regio Veneto, waar een van mijn promotiebegeleiders werkt aan onder andere radicchio, kool en pompoen. Ik zou ook graag snel Noord-Holland bezoeken, waar in een paar dorpjes meer dan de helft van alle groenten wereldwijd wordt veredeld. Of de kust van Noord-Duitsland en Zuid-Engeland, waar nog wilde koolsoorten groeien.
"Ik hoop dat ik het vuur van mijn moeder heb, zij heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel"
Wijn of bier? Wijn. Ik groeide op in en rond de wijnwinkel van mijn ouders in Maastricht. Lang dacht ik in die richting verder te gaan. Wijn is fascinerend, in geen andere tak van de landbouw is er zoveel aandacht voor het belang van smaak, herkomst, variëteiten. Aan het UCM zat ik in een wijnproefclubje met onder meer [hoogleraar en voormalig UCM-interim-dean] Teun Dekker, dankzij hem kon ik twee vakken over druiventeelt en wijn maken volgen in Californië. Maar naast een prachtige wereld, is het ook wel een vermoeiende. Vooral wanneer het niet meer gaat over het product, maar over interessant lopen doen, pochen over wat je weet of drinkt. In ‘de groenten’ zouden we meer aandacht moeten hebben voor smaak, maar blijven we gelukkig wel basaal en met de voetjes op de grond.
Ik lijk het meest op… Ik hoop dat ik de inhoud – de interesse en het gevoel voor eten en mensen – van mijn vader heb, en het vuur van mijn moeder. Zij heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel, wil altijd correct zijn, is oprecht geraakt als ze onrecht ziet. Welk onrecht? Kijk maar naar de tv en de krant. Er gebeurt zoveel waarbij je je machteloos voelt.
Nederlander of Belg? [Zucht] Dat vind ik onzin om te zeggen. Ik voel me burger van het Jekerdal, ben ‘gewoon van hier’. Ik voel me thuis als ik kan bewegen tussen Nederland, Vlaanderen en Wallonië. En natuurlijk merk ik verschillen. De eetcultuur in Wallonië is gezonder, smaakvoller, diverser, meer gericht op samen eten ook. Daar kunnen Nederland en Vlaanderen van leren. In Luik heb je alleen al in het centrum bijna twintig biologische winkels met producten uit de omgeving, in Maastricht en Tongeren heb je die nauwelijks. Ik heb er mijn hart aan verloren. Ik sta wekelijks op de markt in Visé, dat is ontzettend belangrijk. Zonder de nabijheid van Wallonië was ik hier niet gebleven.
"Ik hou van de energie en het lef van hiphop. Tanden erin!"
Favoriete muziek? Ik hou van klassiek. Al heb ik een hekel aan het bombastische en romantische, wat hier in de stad juist veel geprogrammeerd wordt – Beethoven met een baksteen op het pianopedaal, zeg maar. Ik mis daarin de ranke frisheid van barok- en renaissancemuziek. Zeker die laatste, die nog speelser en vrijer is. Nederlands- en Franstalige hiphop luister ik trouwens ook graag. Ik hou van de energie, het lef, de grinta en ondernemingsdrift. Tanden erin!
Bid je wel eens? Ja. [Laat een stilte vallen.] Ik ben hier opgegroeid, en dus deels gevormd, door een joods-christelijke traditie, ook al kijk ik met afschuw naar uitwassen daarbinnen. Tegelijk denk ik dat mensen niet zonder zingeving kunnen. Iedereen verbindt zich uiteindelijk aan een bepaald systeem van waarden en kiest daarin zijn eigen weg. Als boer heb ik geleerd dat goed doen betekent dat je de omstandigheden creëert waarin leven kan floreren, en vervolgens vooral niet alles probeert te controleren. Een goede boer is geen helikopterouder. Ik bid niet in de hoop op Goddelijke tussenkomst. Het werk van die figuur zit er wat mij betreft al op. Als ik bid, is dat eerder om mijn eigen intenties te ordenen en helder te krijgen wat mijn taak is.