Dinsdag, 9.30 uur, Zeepziedersdreef. Marco van Enst (33), consultant bij de UM-afdeling Finance, zegt dat hij al vier jaar met oordoppen slaapt. Anders doet hij geen oog dicht. Nu is het stil, zegt hij, met zijn hoofd schuin omhoog wijzend. Maar afgelopen zondag banjerden de studenten – op dit moment twee Bulgaren, een Litouwse en een Duitse – om zes uur ’s ochtends ladderzat door het trappenhuis. De bovenbuurman haalde kort daarna verhaal en belde aan. Een van de vrouwen deed open, trok haar shirt omhoog, toonde haar tieten en knalde de deur dicht.
Van Enst heeft toen de politie gebeld, tot drie keer toe. Een uur later kwamen ze met twee busjes voorrijden en maanden de studenten tot stilte. Het is slechts een van de tientallen keren dat hij een melding heeft gemaakt. Van Enst komt beheerst over maar “van binnen kook ik”, zegt hij. Thuis studeren is onmogelijk en mensen uitnodigen doet hij al lang niet meer, uit schaamte. Om het half jaar komt hij op de trap nieuwe gezichten tegen. “Je mag je gelukkig prijzen als je Duitsers boven je hebt. Die keren in het weekend en tijdens vakanties vaak terug naar de Heimat. Bulgaren zijn er altijd.”
Dan gaat de bel en schuift huisarts Yvo Kesler (34) aan. Hij heeft een praktijk in de aangrenzende wijk Daalhof en woont verderop in Belfort, in de Wolkammersdreef. Kesler – alumnus van de UM - komt er naar eigen zeggen nog goed van af, hij woont in het enige trappenhuis zonder studenten. Maar inmiddels staat een woning leeg en houden de bewoners hun hart vast. “Als er studenten intrekken met wie niet te praten valt, gaan we ze ‘irriteren’. Dat hebben we onderling al afgesproken. Bij elke geluidsoverlast gaat een van ons de volgende dag om zes uur ’s ochtends aanbellen. Dat soort dingen.”
Een hel
Belfort – zuidwestelijk van winkelcentrum Brusselse Poort - is een typische tuinwijk uit de jaren zestig, met eengezinswoningen en flatjes, ruim opgezet en veel groen. De buurt bestaat uit vier kwadranten en één daarvan is sinds een jaar of drie overspoeld met buitenlandse studenten, zeggen Van Enst en Kesler. “Toen ik hier dertien jaar geleden als geneeskundestudent kwam wonen, was het een rustige buurt, met jonge gezinnen en ouderen.” En toen kwamen de huisjesmelkers die de goedkope flatjes opkochten en verbouwden voor steevast vier studenten. Daar lenen de woningen zich uitstekend voor, met twee slaapkamers en een woonkamer die met een extra wandje makkelijk te halveren valt.
Na een recente oproep van gemeenteraadslid Kitty Nuyts in wijkblad ’t Belhäöfke regende het klachten per mail. Van geluidsoverlast, zwerfvuil, parkeerleed, tot een dagelijks ingehuurde escortservice “met vieze dames”. Als bewoners er iets van zeggen, worden ze meer dan eens uitgelachen. Of erger: uitgescholden, bedreigd en geïntimideerd. Een paar jaar geleden hebben flatbewoners zelfs tegen betaling een huismeester aangesteld. Zonder resultaat. Sommigen zijn al vertrokken, aldus de e-mails. Een echtpaar uit de Tinnegietersdreef zou na dertig jaar uit hun flat zijn gevlucht “nadat hun leven tot een hel is gemaakt door studenten”. Ook in een eengezinswoning in de Geelgietersdreef zitten al studenten. “Hun buurman heeft zijn huis nu na veertig jaar te koop staan.”
Ambulance
Op een wandeling door de wijk wijst Kesler in de Ebenistendreef van links naar rechts en telt aan één stuk door. “Kijk hier, van dit blok van zestien appartementen zijn er acht bewoond door studenten. Je herkent ze aan de raambekleding. Op het grasveldje ervoor lagen vorige week allemaal kapotte vuilniszakken. Hadden ze ’s nachts mee gevoetbald.”
Belfort is in rap tempo verloederd, aldus de consultant en de huisarts. “Nu breekt het 'IKEA-seizoen' aan en gaan ’s nachts afgeleefde banken, kasten en bedden over het balkon en staan vervolgens wekenlang aan de straat", weet de huisarts. "Vorig jaar hebben we zelf maar het grofvuil gebeld.” Niet alleen huisraad maar peuken worden ook naar beneden gegooid, zegt Van Enst. “Laatst lag een brandende sigaret buiten op de vensterbank. Die had evengoed naar binnen kunnen waaien, mijn raam stond open.”
Ook de parkeeroverlast blijkt een doorn in het oog. In e-mails reppen bewoners van “hele straten vol Duitse auto’s”. Een brandweerauto kon niet op de bestemming komen, zegt Kesler, en heeft een Duitse auto gewoon opzij geduwd. Hetzelfde verhaal met een ambulance. “Toen heb ik meteen de politie gebeld, ik ben huisarts hè.”
Net wakker
Het is stil op straat. “Daar”, roept Kesler, “een student!” Nietsvermoedend wurmt een jongeman zich met zijn fiets uit een portiekdeur. Hij draait de weg op en stapt desgevraagd af. Martino Romcan (20) is de naam. Hij komt uit Italië, is tweedejaars economiestudent en deelt met drie andere studenten een flat. "Ik geloof niet dat we voor veel overlast zorgen. We geven weleens een feest, maar niet vaker dan twee keer per jaar." Toch klagen portiekbewoners met regelmaat, zegt hij. "Sommigen hebben zelfs last van onze voetstappen. Ik bedoel, wat willen ze nou? Dat we van de ene naar de andere kamer vliegen?"
De jongen bedankt en verdwijnt om de hoek. Kesler: "Wat scheelt is dat hij hier niet voor een semester is maar een paar jaar. Dan zit je hier met een andere houding."
In het blok van Van Enst, op de vierde verdieping, doet de Belg Corentin Licoppe de deur open. Hij studeert internationale bedrijfskunde. "Of andere bewoners last van ons hebben? Neu, ik geloof het niet. Soms misschien. In het begin hadden we niet in de gaten dat het trappenhuis zo gehorig is. Nu houden we daar rekening mee als we 's nachts thuiskomen."
Uit de slaapkamer in de gang strompelt een magere, blonde jongen. Net wakker. Het is Michaël Bijvoet, eveneens Belg en student internationale bedrijfskunde. "Het is hier prettig wonen, niet zo goed als in het centrum, maar toch. Nee hoor, de buren staan echt niet constant op de deur te kloppen."
Elk antwoord gaat vergezeld van een geamuseerde glimlach. Zijn ze wel serieus? "Ja hoor, absoluut."
Boete
De studenten kunnen bij de politiek niets verkeerd doen, zeggen Kesler en Van Enst, die vooral van D66 en de VVD geen hoge pet op hebben. Kesler: "De VVD wijst steeds naar de vrije markt en Schoffeleers van D66 zei laatst tegen me: 'Het wordt tijd dat we die gehorige flatjes platgooien. Ze zijn niet meer van deze tijd.' Wat schieten we daar nou mee op? We voelen ons eigenlijk het meest begrepen en gesteund door de Liberale Partij Maastricht, het CDA en de Partij Veilig Maastricht."
De afgelopen vier jaar heeft Van Enst talloze brieven geschreven aan burgemeesters Hoes en Penn en raadsleden, maar is steeds van het kastje naar de muur gestuurd. Op een dag heeft hij de eigenares van de studentenwoning boven hem uitgenodigd. "Ze belde aan en bleef in de voordeur staan. Ik voelde de bui al hangen. Even later zei ze zonder enige emotie: 'Ik heb geen enkele boodschap aan je verhaal. Je woont in een studentenstad en wat de geluiden betreft: wen er maar aan.' Geen enkel verantwoordelijkheidsgevoel."
Van Enst ontdekte dat de eigenares het verhuur van de woning nooit bij de gemeente had gemeld. Hij maakte er een zaak van en de gemeente dreigde haar een dwangsom op te leggen. "Dus ik dacht: 'Oké, eindelijk licht aan het einde van deze akelige tunnel.' Maar nee hoor. De eigenares tekende bezwaar aan en mevrouw kreeg toch nog een vergunning voor kamerverhuur. Zonder dat de omstandigheden waren veranderd! Je vraagt je af waar de gemeente in godsnaam mee bezig is."
Beneden in de hal hangt sinds een jaar een 'boetebepaling' - in het Nederlands, Engels en Duits. Die is vastgesteld in de algemene ledenvergadering van de Vereniging van Eigenaren. "Als bewoners zich niet aan het huisreglement houden, dan kunnen de eigenaren van dit blok na beraad een boete opleggen. Honderd euro in het geval van onredelijke hinder bijvoorbeeld. Na het blote-tieten-incident is de eigenares beboet, dus de regeling is zeker zinvol.”
Slachtoffer
Kesler heeft de knoop doorgehakt: hij vertrekt uit Belfort, hij heeft een optie op een gloednieuwe woning in het centrum. Hij houdt het voor gezien vanwege de overlast en de verloedering maar ook omdat hij inmiddels 'scheef' woont en sowieso van plan was om een keer te vertrekken. De vraag is nu: kan hij zijn flat tegen een redelijke prijs verkopen? Of beter, zonder al te veel verlies? Met 15 duizend euro schade houdt hij al rekening. Raakt hij zijn woning aan de straatstenen niet kwijt, wat ook zo maar kan, dan verhuurt hij 'm. "Aan een gezin welteverstaan, zeker niet aan studenten."
Hij kent een ouder koppel dat in een trappenhuis woont met alleen maar studenten. "Hun flat staat al twee jaar te koop, tegen een marktconforme prijs, maar het wil niet lukken. Ze zijn volledig gestrest."
Ook Van Enst zou het liefst willen vertrekken en "kiezen voor zijn eigen gezondheid" maar voelt zich tegelijk klemgezet. "Wat pijn doet is dat ik hier ooit vol trots introk, van alles heb opgeknapt en straks waarschijnlijk met een schuldenlast zit. Ik voel me echt een slachtoffer. Van wie? Vooral van de gemeente die alles op zijn beloop heeft gelaten en veertig jaar lang geen fatsoenlijk huisvestingbeleid voor studenten heeft gevoerd."
Escalatie
Meerdere bewoners zijn bang dat “de boel escaleert”, schrijven ze in e-mails naar raadslid Nuyts. Anderen weten het zeker: “Dit gaat een keer fout.” Daar gaat Van Enst ook stilzwijgend van uit. Zelf heeft hij zich ook weleens moeten beheersen. "Na de 185e waarschuwing is de maat gewoon vol. En als je dan ook nog wordt uitgelachen en je jarenlang door alle partijen in de steek gelaten voelt, ja, dan moet je soms op je tong bijten."
De naam Marco van Enst is gefingeerd.