Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

UPDATE 3: Twijfels over wetenschappelijke integriteit prof. Frans Leeuw

UPDATE 3: Twijfels over wetenschappelijke integriteit prof. Frans Leeuw

Photographer:Fotograaf: Still uit de Nieuwsuur-uitzending

De positie van hoogleraar Frans Leeuw aan de Universiteit Maastricht komt wellicht onder druk te staan na berichten dat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan schending van de wetenschappelijke integriteit. Dit in zijn functie bij het onderzoekscentrum van het ministerie van Justitie. Rechtendecaan Smits noch rector Letschert onderneemt voorlopig stappen: men wacht een onderzoek op het ministerie af. In de Tweede Kamer worden ook vragen gesteld bij het functioneren van Leeuw. Dat meldt De Telegraaf

Prof. Frans Leeuw is directeur van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daarnaast is hij aan de UM hoogleraar bij de vakgroep grondslagen en methoden van het recht. Zijn leerstoel: recht, openbaar bestuur en sociaalwetenschappelijk onderzoek.

Het NOS-programma Nieuwsuur meldde op 6 december dat het WODC meermalen onder druk van de ambtelijke en politieke top van het ministerie veranderingen heeft moeten aanbrengen in rapporten. Dit vooral waar het wetenschappelijk onderzoek tot andere conclusies kwam dan de beleidstop wenselijk achtte. Directeur Frans Leeuw zou actief hebben aangestuurd op veranderingen in teksten, dan wel in de opzet van onderzoek. Dit tegen de zin van de betrokken medewerkers.

De vraag is nu of deze hoogleraar zijn geloofwaardigheid als wetenschapper niet heeft verloren. In de Tweede Kamer (de PVV) klinken al geluiden dat hij zijn directeurschap zou moeten neerleggen, meldt dagblad De Telegraaf. De SP heeft vragen gesteld over het optreden van Leeuw daags de tv-uitzending; fractielid Michiel van Nispen wil weten of het klopt dat Leeuw de kwestie toen ten overstaan van het WODC-personeel zou hebben gebagatelliseerd.

De reactie binnen de UM op het nieuws is vooralsnog afwachtend. Decaan Jan Smits van de rechtenfaculteit denkt dat, mochten de aantijgingen waar zijn, het hier “zeker een aantasting van de wetenschappelijke integriteit” betreft. Rector Rianne Letschert spreekt eveneens van “ernstige aantijgingen”.

Eind vorige week heeft zij met Leeuw getelefoneerd, maar over dat gesprek wil ze niet veel kwijt. Ook decaan Jan Smits heeft kort met Leeuw gesproken. Smits: “Het enige wat ik kan zeggen is dat hij een genuanceerder beeld heeft bij de beschuldigingen.”

De officiële UM- reactie is nu dat men het onderzoek binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid afwacht. Minister Grapperhaus heeft een drietal onafhankelijke onderzoeken aangekondigd over deze affaire. Twee daarvan gaan over zaken die het departement als zodanig raken, eentje betreft de ‘wetenschappelijke standaard’ van de WODC-rapporten die in het geding zijn. Daarbij zou ook de positie van Leeuw als WODC-directeur in beeld komen. Smits: “Het is vooral dat onderzoek dat wij afwachten. Ik hoop dat het snel komt, dat is in ieders belang en zeker ook dat van Leeuw.”

Decaan en rector hebben schorsing van Leeuw overwogen voor de duur van het onderzoek, maar hebben besloten dat niet te doen. Smits: “We vinden hoor en wederhoor belangrijk, dus  liever eerst dat rapport. Leeuw heeft aangekondigd daar van harte aan mee te werken.” Evenmin is ertoe besloten om de UM-commissie wetenschappelijke integriteit aan het werk te zetten met een eigen onderzoek naar Leeuw. Smits: “Dat is niet handig zolang ze op het ministerie nog bezig zijn. Het is wel een mogelijke tweede stap, later.”

Prof. Frans Leeuw heeft vorige week niet op telefoontjes maar wel op een e-mail van Observant gereageerd. Inhoudelijk wil hij niets kwijt, onder verwijzing naar de onderzoeken van Grapperhaus. Hij vindt het "niet verstandig daar nu dingen over te roepen".

"Bovendien", voegt hij toe, gaat het hier om een "thematiek van het ministerie en het WODC".

Opmerkelijk is dat hij de eventuele consequenties voor zijn Maastrichtse leerstoel ongenoemd laat. Ook eerder heeft hij daar niet aan gedacht. Zo laat rector Letschert weten dat ze “het prettig had gevonden als Leeuw ons had gewaarschuwd dat deze uitzending eraan zat te komen.” In het telefoongesprek dat zij achteraf met Leeuw voerde heeft die erkend, zegt ze, dat hij de UM vooraf op de hoogte had moeten stellen maar dat hij daar in de drukte van de hele affaire niet aan had gedacht. Volgens Bas Haan van Nieuwsuur, die de affaire naar buiten bracht, was Leeuw al tweeëneenhalve week eerder, op 20 november, op de hoogte, “ik heb hem die dag persoonlijk gebeld”, zegt Haan. Een woordvoerder van het WODC laat weten dat de medewerkers een week later, op 27 november, collectief per mail op de hoogte zijn gesteld van de geplande uitzending (er komt “vrijwel zeker een item in Nieuwsuur”); op de dag van de uitzending zelf is vervolgens nogmaals een mail rondgegaan. Al die tijd heeft Leeuw de UM dus niet op de hoogte gebracht.

Waar gaan de beschuldigingen aan Leeuws adres precies over? Een inmiddels gepensioneerde WODC-onderzoekster trok in 2014 aan de bel met een interne memo die nu via Bas Haan naar buiten is gekomen. Daarin staat gedetailleerd te lezen hoe Leeuw onderzoeksuitkomsten beïnvloedde. Zo zorgde hij er eigenhandig voor dat een steekproef onder veertien Nederlandse gemeenten over de wietpas ook de gemeente Venlo omvatte. Die stad was juist door de onderzoekers uit de steekproef gehaald omdat daar een “onverwachte ontwikkeling” was opgetreden die de uitkomsten zou kunnen vertekenen. Maar Leeuw kreeg een telefoontje van de burgemeester (van “mijn goede vriend Bruls”, zou hij gezegd hebben) dat Venlo mee moest blijven doen, en zo geschiedde. “Ik heb de druk van Frans ervaren als een aantasting van de onafhankelijke opzet van het onderzoek, (…) meer specifiek van de gedragsregels uit de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening ”, schrijft de onderzoekster daarover.

Een andere casus betreft een conclusie van WODC-onderzoekers over de overlast door drugstoerisme en over de beheersbaarheid van coffeeshops. Hun research wees uit dat het daarmee alleszins meeviel. De top van het ministerie vond het omgekeerde: de problemen op dit terrein waren juist groot. Het verwijt klonk dat de onderzoeksuitkomsten het regeerakkoord en het staande drugsbeleid zouden ondergraven. Die passages moesten daarom uit de samenvatting van het rapport worden verwijderd. Leeuw voerde een telefoongesprek met een hoge ambtenaar en zegde meteen veranderingen toe, schrijft de onderzoekster. Zij weigerde dat, het ging hier om een “belangrijke bevinding (…) en een antwoord op een van de hoofdvragen”. Leeuw ving dus bot, werd volgens de memo woedend op de onderzoekster en zorgde er uiteindelijk voor dat de tekst alsnog werd aangepast. Zelf noemde hij dat “gecontextualiseerd”, in de woorden van de onderzoekster was het “gecamoufleerd en afgezwakt”.

Een derde casus betreft de keuze van een extern onderzoeksinstituut; het WODC besteedt veel onderzoek uit, onder meer aan universiteiten. Dat gaat via offertes, in dit specifieke beschreven geval won de Radboud Universiteit. Tegen de zin van opnieuw de top van het departement. Dat werkte het liefst met het Asser Instituut omdat men daarvan verwachtte dat het het beleid van het ministerie zou ondersteunen; dat hadden ze immers eerder gedaan. Het ging om de legalisering en regulering van wietteelt. Staand beleid was: dat is juridisch en in internationale context onmogelijk. Minister Opstelten liet weten dat hij daarom “sturing” op dit onderzoek wenste. Leeuw was betrokken bij de keuze van het onderzoeksinstituut en koos vanaf het begin voor Asser, conform de politieke wens van bovenaf. Dit terwijl hij, volgens de notitie van de klokkenluidster, toegaf de offertes in eerste instantie “niet eens goed gelezen te hebben”.

Asser kwam echter met de “slechtste offerte” en viel uiteindelijk toch af. Leeuw zou vervolgens invloed hebben uitgeoefend op de samenstelling van de wetenschappelijke begeleidingscommissie: hij zou ervoor geijverd hebben dat daarin alleen tegenstanders van regulering van wietteelt werden opgenomen. De onderzoekster: “Ik vond dit geen goede zaak voor de neutraliteit van het onderzoek en voor het WODC.” Het lukte haar uiteindelijk toch om een ander lid in die commissie te krijgen.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: