Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Ik hoop dat de geur van fraude nu verdwijnt”

MAASTRICHT. Na jaren van onenigheid heeft voormalig UM-psycholoog Elke Geraerts, nu verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), een wetenschappelijk artikel teruggetrokken omdat de resultaten mogelijk niet kloppen. “Het is een pak van mijn hart dat ik niet meer met dat stuk geassocieerd wordt”, zegt UM-rechtspsycholoog en coauteur Harald Merckelbach.

Er kwam een integriteitscommissie (van de UM) aan te pas, rectoren hebben zich ertegen aan bemoeid, NRC Handelsblad schreef er drie pagina’s over en een enkele statisticus in het land bood ongevraagd zijn expertise aan. De affaire Geraerts, die zich uitstrekte over vier jaar, lijkt tot een einde te zijn gekomen. In juli trok Geraerts (1982, Lanaken) haar artikel - over verdrongen herinneringen bij slachtoffers van seksueel misbruik - terug op advies van drie onafhankelijke deskundigen (geselecteerd door de EUR). Deze deskundigen hadden “eigenaardige patronen” ontdekt in de datatabellen, die het gevolg kunnen zijn van “onzorgvuldigheid tijdens de datacollectie of de verwerking van de data”. Voldoende reden volgens de drie om het artikel te rectificeren dan wel terug te trekken.

Geraerts heeft rectificatie overwogen maar zag daar toch van af. “Retractie leek me de enige oplossing omdat de oorspronkelijke data niet meer voorhanden zijn, ik kan dus niet meer controleren wat er mis is gegaan, wat betekent dat er twijfels blijven kleven aan het artikel. De oorspronkelijke data zijn op zeker moment van de server gegooid in Maastricht, zo ging dat vóór de affaire Stapel, ook bij andere universiteiten. Vervelend, maar zo is het nu eenmaal.”

Duidelijke aanwijzingen voor “moedwillige manipulaties” hebben de deskundigen niet gevonden. Dat was ook de conclusie van de Maastrichtse integriteitscommissie na een klacht van Merckelbach in 2009: wel onzorgvuldigheden, geen fraude. Geraerts: “Er is iets misgegaan in de dataverwerking, maar ik heb met de beste bedoelingen gewerkt en niks moedwilligs fout gedaan, daar sta ik nog steeds achter. Ik hoop dat de geur van fraude rond mijn onderzoek nu verdwijnt.”

Merckelbach: “Ik ben bereid te accepteren dat er geen kwade opzet in het spel is, maar ze heeft wel fouten gemaakt en die had ze links- of rechtsom moeten corrigeren. Wat bij mij veel wrevel heeft gewekt, is haar weigerachtige houding.”

Al in 2010 hebben de coauteurs Geraerts het voorstel gedaan om een addendum te schrijven bij het reeds gepubliceerde artikel in vakblad Memory. Geraerts: “Ik heb dat toen in de Rotterdamse vakgroep besproken maar ben daar niet op ingegaan omdat ik ervan overtuigd was dat er in de studie geen fouten waren gemaakt. We hebben er nog een onafhankelijke psycholoog naar laten kijken, met name naar de categorisatie en de uitsluiting van de proefpersonen, maar ook zij ontdekte niets vreemds.”

Merckelbach: “Ik wist 100 procent zeker dat haar bevindingen niet juist waren. De data die ik haar had gegeven, en die deel uitmaakten van de totale dataset, heb ik destijds opnieuw geanalyseerd. Op basis daarvan zag ik dat de uiteindelijke datatabellen nooit konden kloppen. Het probleem is dat Geraerts sommige proefpersonen heeft uitgesloten en anderen weer ingevoegd, zonder dat te melden.”

Ook de Leidse wiskundige Richard Gill beweerde in het voorjaar dat de ruwe data wat hem betreft niet volgens de regelen der kunst verzameld konden zijn. “Too good to be true.” In maart had hij de EUR aangeboden om de gegevens te analyseren maar kreeg nul op het rekest. Een woordvoerder meende: “We zijn op zoek naar externe deskundigen die nog onafhankelijker zijn dan Gill.”

Na terugtrekking van het artikel meldde de Belgische krant Het Nieuwsblad dat Geraerts zich “het voorwerp voelde van een lastercampagne”. Nu zegt ze: “Dat heb ik zo niet gezegd. Wel dat men klaar staat om je hoofd eraf te hakken, als je het boven het maaiveld uitsteekt. Ik weet dat NRC Handelsblad tientallen zaken heeft doorgespit maar ze hebben mij eruit gepikt, in drie pagina’s. Waarom? Omdat ik een jonge vrouw was die met haar hoofd op tv kwam en als ‘Slimste vrouw van Nederland’ was verkozen. Een stom label, maar goed, dat verkoopt beter dan een geval van een grijze wiskundige die een flater heeft begaan.”

Kan ze als wetenschapper haar werk nog naar behoren doen? “Ja, dat lukt, al is het lastig dat je naam steeds geassocieerd wordt met fraude. Ik hoop dat dit met de tijd slijt. Ik haal kracht uit een nieuw project waarin ik onderzoek doe naar de behandeling van slachtoffers van kindermisbruik. Ik benijd jonge onderzoekers die nu, na Stapel, geleerd krijgen om alles goed op te slaan, te coderen, zich in te dekken tegen mogelijke beschuldigingen van onregelmatigheden.”

Geraerts heeft geen spijt van de keuzes die ze heeft gemaakt. “Het leven loopt zoals het loopt. Wel betreur ik dat de verhoudingen zo gepolariseerd zijn. Ik was toen 26. Met meer ervaring en wijsheid had ik het waarschijnlijk anders aangepakt. Dan had ik de trein naar Maastricht gepakt en was ik met Merckelbach om de tafel gaan zitten.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: