Vier jaar geleden vroegen de Tweede Kamerleden van de VVD, Karin Strauss en Pieter Duisenberg, om een onderzoek naar ‘zelfcensuur en beperking van diversiteit van perspectieven in de wetenschap’. De KNAW voerde dit onderzoek uit en kwam met de aanbeveling om de academische vrijheid beter te omschrijven in een gedragscode.
Met deze aanbeveling is niets gedaan.
Twee weken geleden publiceerden vier gerespecteerde wetenschappers een rapport waarin werd geconcludeerd dat de kosten van immigratie veel hoger zijn dan de baten ervan. Een van de auteurs van het rapport was mijn promotor.
De data voor het onderzoek waren betaald door het wetenschappelijk bureau van Forum voor Democratie. Het contract voor het gebruik van de data was getekend door de Universiteit van Amsterdam. Hoewel het onderzoek onder de vlag van de UvA werd uitgevoerd, eiste de UvA dat het UvA-logo van het rapport verwijderd moest worden. Het bestuur van de Amsterdamse universiteit dreigde ook de gastaanstelling van mijn promotor te beëindigen omdat volgens de UvA-bestuurders het onderzoek niet was gemeld. Gelukkig bleef het bij dreigementen want dit zou een ongekende aantasting van de academische vrijheid zijn geweest. De intimidatiepoging van het UvA-bestuur schrikt wel onderzoekers af om in de toekomst onderzoek te doen naar dergelijke controversiële onderwerpen.
Het optreden van het UvA-bestuur is koren op de molen van mensen die denken dat aan universiteiten een cancel culture bestaat waarbij mensen die een ‘onaanvaardbare’ mening hebben, mogen worden uitgesloten van het maatschappelijk debat. PvdA- en SP-Kamerleden kunnen jarenlang ongestoord hun politieke werk combineren met een baan aan de UvA, maar tegen onderzoekers waarvan het onderzoek deels door FvD wordt gefinancierd, wordt meteen met maatregelen gedreigd.
Het is hoog tijd voor een gedragscode voor universiteitsbestuurders om de academische vrijheid te waarborgen.
Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education.