Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Totdat heel Holland Limburgs lult

Totdat heel Holland Limburgs lult

Photographer:Fotograaf: Hans van der Beele

Essaybundel UM vanwege 30-jarig bestaan Rowwen Hèze

MAASTRICHT. 'Het dorp en de wereld'. Zo heet het fraai geïllustreerde jubileumboek over Rowwen Hèze dat op 21 mei in het Limburgs Museum wordt gepresenteerd. Aan de essaybundel, geredigeerd door UM-hoogleraar Leonie Cornips en promovenda Barbara Beckers, schreven aardig wat Maastrichtse cultuurwetenschappers mee. Wat maakt Rowwen Hèze interessant voor wetenschappers?

Ze aarzelt even. Nee, Leonie Cornips is geen doorgewinterde fan. Dat leek overigens wel zo toen ze zich vergist had in het tijdstip en als eerste op de stoep stond voor Paradiso. Dat was in oktober vorig jaar. Cornips vond dat ze de band waarvan ze een jubileumboek redigeerde, op z’n minst een keer live moest zien. “De luisterliedjes spraken me het meest aan, wat ongetwijfeld met m’n leeftijd samenhangt. Ik heb er ook met fans gesproken. De meesten hadden de band al vaak gezien, viel me op. De liefde voor de muziek, de teksten en de muzikanten bleek bijzonder groot. Zelf ben ik de band ook zeer gaan waarderen, vooral toen ik zag wat die betekent voor mensen.”

Het begon twee jaar geleden met een e-mail van Jos Schatorjé, de directeur van het Limburgs Museum in Venlo. Of de UM mee wilde werken aan een publieksboek over Rowwen Hèze. Dat idee viel in vruchtbare aarde, waarna wetenschappers, journalisten, fans en andere liefhebbers zijn ingeschakeld om stukken te schrijven. “Het is geen biografie”, zegt Cornips, “maar een verzameling essays over de betekenis van Rowwen Hèze in het dagelijks leven van de fans. Het management van de band heeft alle teksten gezien, wat soms handig was in het geval van kleine onjuistheden.”

In ruim veertig bijdragen komen het dialect, de teksten, de muziek en de fans ruim aan bod. Maar ook de globalisering en de ermee gepaard gaande hang naar het lokale, naar het dialect. Vóór de jaren tachtig maakte een band die muziek maakte in de eigen streektaal, weinig kans op landelijke roem. Inmiddels kent elke provincie wel een dialectband die ook buiten de regio bekendheid geniet. De meeste zitten in Limburg.

Cornips - geboren en getogen in Heerlen - vertrok in 1981 naar Amsterdam, voor een baan aan het Meertens Instituut, waar ze nog steeds werkt. Ze mag dan geen Rowwen Hèze-fan van het eerste uur zijn, de tekstregel ‘rustig wachten tot de dag dat heel Holland Limburgs lult’ herinnert ze zich als een bevrijding. “Na vele imitaties van m’n tongval en goedmoedige spot, in het begin zeker elke week, voelde ik me als een Limburger in diaspora. En toen ineens draaide Rowwen Hèze de zaken om. Dat gaf me een steun in de rug.”

Via haar nichtje heeft ze toen een T-shirt van de band gekocht. Dat heeft ze op het Meertens Instituut en tijdens lezingen een paar keer gedragen, maar dat voelde niet comfortabel. "Het riep natuurlijk weer reacties op over mijn Limburgs zijn, en dat wilde ik niet."

In haar essay gaat Cornips dieper in op de T-shirts van Rowwen Hèze. “Ik was vooral geïnteresseerd in de teksten, voor een deel verzameld in Paradiso, waar ik foto’s van fans heb gemaakt. Het zijn oneliners als Blieve loepe of Ach bestel mar, bestel mar, bestel mar. Fans van buiten de provincie denken dat de teksten hét Limburgs vertolken, en beseffen niet dat het maar één van de vele dialecten is. Dat van Jack Poels.” 

Voert het niet wat te ver om de teksten van zanger Jack Poels te verheffen tot literatuur, zoals sommige auteurs doen?

“Wat literatuur is, ligt niet vast. Deze definitie is voortdurend in beweging. Nu zijn er mensen die de songteksten van zanger Poels literair vinden, over dertig jaar misschien niet meer. Wat mij opvalt is dat de teksten alledaags en gecompliceerd tegelijk zijn. Het gaat over mensen die met zichzelf worstelen.”

Wat is er wetenschappelijk zo belangwekkend of relevant aan Rowwen Hèze?

“Dat de betekenis van populaire cultuur voor mensen zoveel verschillende gedaanten kan aannemen. Dat verraste me. Voor de één zijn de songteksten belangrijk om de dood van vader of een echtscheiding te verwerken, voor een ander is de muziek een remedie tegen eenzaamheid. Je bent nooit meer alleen, klinkt het. De fans ontmoeten elkaar op concerten, gaan samen op stap, of trouwen zelfs met elkaar. Daarom is populaire cultuur ook zo belangrijk tegenwoordig, het is een middel om je te verbinden met anderen. Of om je te onderscheiden. We schenken geen aandacht aan Rowwen Hèze-haters in het boek, dat per slot een feestelijke aanleiding heeft. Maar als wetenschapper ben ik daar zeker nieuwsgierig naar.”  

Veel fans associëren Rowwen Hèze met ‘het tijdloze platteland’ en ‘authenticiteit’. Het doet denken aan Boer Zoekt Vrouw.

“O ja, ik snap het. Dat zijn romantische ingrediënten die steeds terugkeren, net als: dichtbij de natuur staan, bij de dieren, volkswijsheden, noem maar op. Wat veel fans benadrukken is de ‘echtheid’ van de bandleden. Ze zijn ook aardig als ze van het podium stappen, spelen geen toneel. Ze zijn zo gewoon gebleven.”

Wat ze per definitie niet zijn voor fans.

“Nee, maar het is wel een belangrijke waarde in onze samenleving en daar geven ze uitdrukking aan.”

Welk van de veertig essays sprong er voor jou uit?

“Dat van mediawetenschapper Jeroen de Kloet. Hij beschrijft hoe we fans vereenzelvigen met jonge mensen, terwijl zijn demente moeder evengoed een liefhebber blijkt van Rowwen Hèze. Het zoeken naar woorden lukt niet meer maar als het nummer Klompendans klinkt, zegt ze ineens: ‘Klompendans’.”

Veel mensen vragen De Kloet: “Herkent jouw moeder jou nog wel?” Dat is iets wat de mediawetenschapper bevreemdt. Het draait, schrijft hij, veel meer om de intieme band die hij met haar voelt. En nee, wat zijn moeder van Rowwen Hèze vindt, kan hij haar niet meer vragen. “Maar is het niet veel belangrijker dat de muziek haar nog steeds raakt, dat zelfs de woorden er op dat moment soms nog wel toe doen, dat de melancholie nog steeds doorsijpelt tot de botten. (…) Voorbij de cognitie, voorbij het talige.”

'Het dorp en de wereld' is vanaf 21 mei verkrijgbaar voor 19,95 euro, Uitgeverij Vantilt; op 22 mei start de tentoonstelling 'Rowwen Hèze 30 joar' in het Limburgs Museum in Venlo

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)