Steeds meer wetenschappelijke artikelen zijn voor iedereen gratis te lezen (open access), maar hoe zit het met de onderliggende data? Open science is het ideaal dat ook wetenschappelijke data voor iedereen toegankelijk worden.
Dat heeft verschillende voordelen. Het scheelt bijvoorbeeld dubbel werk. Onderzoekers kunnen de data hergebruiken of combineren met andere data om tot nieuwe inzichten te komen. Maar het wordt ook eenvoudiger om artikelen op onjuistheden te controleren.
Zo gaat de Maastrichtse onderwijskundige Annique de Bruin, hoogleraar zelfregulatie in het hoger onderwijs, een ‘tool’ ontwikkelen die onderzoekers op het rechte pad houdt, die ervoor zorgt dat ze wegblijven van de questionable research practices. Dat zijn dubieuze praktijken die niet per se frauduleus zijn maar wel in een grijs gebied liggen. Denk aan het beperken van de onderzoekspopulatie tot een subgroep om pregnante uitkomsten te krijgen.
De andere Maastrichtse winnaar, Egon Willighagen, deskundig op het vlak van bio-informatica, gebruikt de beurs om databases te koppelen die enerzijds onderzoeksgegevens over genen en eiwitten bevatten, en anderzijds algemene kennis over biologische processen.
Weg banen
Het delen van data is makkelijker gezegd dan gedaan. NWO heeft nu projecten gefinancierd die de weg moeten banen. De wetenschappers werken bijvoorbeeld aan goede datavisualisatie in gratis toegankelijke software of aan het delen van kennis binnen een specifiek vakgebied.
Voor een spreadsheet met cijfers is dat ideaal misschien wel haalbaar, maar hoe zit het met interviews, observaties en historische bronnen? In sommige gehonoreerde projecten gaan onderzoekers kijken hoe ze bijvoorbeeld kwalitatief onderzoek en historisch bronnenmateriaal goed kunnen delen.
Escape room
Een ander project is bedoeld om wetenschappers over de streep te trekken door ze in een escape room “spelenderwijs kennis te laten maken met verschillende aspecten van open science”.
In deze eerste ronde van het Open Science Fund was in totaal een miljoen euro beschikbaar. De Universiteit van Amsterdam stak met vijf toekenningen boven de andere instellingen uit.
HOP, MT