De ene obesitaspatiënt is de andere niet

De ene obesitaspatiënt is de andere niet

Inzoomen op het dagelijks leven

07-04-2022 · Achtergrond

Veel mensen met obesitas krijgen een intensieve lifestyle-behandeling, waarbij gezond eten en bewegen voorop staan. Daarmee verliest de een vele kilo’s, terwijl een ander aankomt. Vici-winnaar Anne Roefs gaat individuele profielen opstellen om te achterhalen wie baat heeft bij zo’n behandeling.

Hoe schadelijk overgewicht is voor de gezondheid, bleek maar weer eens tijdens de coronacrisis, toen de IC vol lag met mensen met obesitas. Voor Anne Roefs was dat een bevestiging: met obesitas is de kans groter om ook andere aandoeningen op te lopen, vooral hart- en vaatziekten en diabetes. Het aantal sterfgevallen gelinkt aan extreem overgewicht ligt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie op 2,8 miljoen. 

Naar de redenen waarom het de een wel lukt om zijn gewicht op peil te houden en de ander niet, is in de afgelopen 25 jaar veel onderzoek gedaan. Omvangrijke trials hebben een hoop risicofactoren boven tafel gebracht, waaronder een verstoorde balans van het hormoon leptine. Daardoor blijft tijdens het eten een gevoel van verzadiging uit en eten mensen door. Ook een depressie blijkt de kans op overgewicht te vergroten, net als het gezelschap van vrienden die obees zijn geworden.

Ex-rokers

Een minpunt van deze zogeheten randomized controlled trials (RCT’s), waar vaak honderden proefpersonen aan meedoen, is dat de uitkomsten gemiddelden zijn, en niet per se gelden voor elk individu in de groep, en soms niet eens voor de meerderheid van de proefpersonen. Mensen met overgewicht hebben dus minder met elkaar gemeen dan vaak wordt aangenomen. 

Daarom zoomt Roefs in op het individu. Van zeshonderd proefpersonen (waarvan tweehonderd met een gezond gewicht, als controlegroep) stelt ze een persoonlijk profiel op. Bekend is dat obesitas in Europa vaker voorkomt bij mannen dan bij vrouwen, vaker bij mensen met een lage opleiding, zonder baan, ex-rokers en zware drinkers. Maar naast deze persoonskenmerken komt ook de biologie (leptine) aan bod, de psychologie (depressie, zelfbeheersing, stressgevoelig, eetstoornis), de omgeving (vrienden, buurt, veiligheid) en het gedrag (eetpatroon, beweging). 

Niet iedereen is in alles uniek, dus de volgende stap bestaat uit het clusteren van individuele profielen die sterk op elkaar lijken. “Ik heb geen idee welke clusters komen bovendrijven, maar het kan zijn dat we een groep mannen vinden die afkomstig zijn uit een laag milieu, weinig bewegen en somber zijn. Maar wat ook kan: een groep vrouwen met een verstoorde hormoonhuishouding én vrienden die overgewicht ontwikkelden.”

Reep chocola

Daarna zoomt Roefs nog verder in door het leven van alledag gedetailleerd in kaart te brengen. Op hun smartphone krijgen deelnemers dagelijks vragen voorgeschoteld om te achterhalen wat ze op dat moment doen, wat ze eten, of ze stress ervaren, hoe ze zich voelen, et cetera. Daarnaast dragen ze een activity tracker die beweging registreert.

Uiteindelijk hoopt ze te kunnen voorspellen wie baat heeft bij welke behandeling. Of beter: wie baat heeft bij de intensieve lifestyle-behandeling, voorgeschreven door huisartsen. Hierbij draait het om een persoonlijk dieet- en beweegplan, plus gedragstherapeutische technieken zoals ‘realistische doelen stellen’, monitoring, en ‘ondermijnende gedachten opsporen’ – ik heb een ontzettende rotdag, dus mag ik nu een reep chocola. 

Roefs: “De behandeling werkt goed, maar niet bij iedereen. Sommige patiënten verliezen daarmee een kwart van hun gewicht, wat een uitstekend resultaat is. Maar anderen komen zelfs aan. Een voor de hand liggende reden is dat de behandeling nogal wat vergt van mensen. Ze moeten hun eetpatroon aanpassen, meer bewegen, een dagboek bijhouden. Niet iedereen lukt dat.” 

Door zicht te houden op het dagelijks leven hoopt Roefs ook te kunnen detecteren wie terugvalt in het oude gedrag. “Als mensen drie kilo aankomen, ga ik kijken wat daaraan voorafgegaan is. Wat is er in het dagelijks leven voorgevallen?” 

Afbeelding: Pixabay

Categoriëen: Wetenschap
Tags: obesitas,vici,roefs,behandeling

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.