“We willen achterhalen waarom sommige mensen beschermd lijken tegen alzheimer”

“We willen achterhalen waarom sommige mensen beschermd lijken tegen alzheimer”

Talentprijs van 100.000 euro naar Maastrichtse alzheimeronderzoeker Willemijn Jansen

25-05-2022 · Interview

MAASTRICHT. Het brein van bijna één op de drie zeventigplussers bevat alzheimerschade, maar toch hebben zij lang niet allemaal dementie. De Maastrichtse neuropsycholoog Willemijn Jansen probeert te achterhalen waarom sommige mensen ‘weerbaarder’ lijken. Alzheimer Nederland beloonde haar werk vrijdag met een Young Outstanding Researcher Award, een jaarlijkse talentprijs voor jonge onderzoekers, goed voor 100.000 euro.

In de hersenen van alzheimerpatiënten zijn grote hoeveelheden schadelijke eiwitophopingen, zogeheten plaques, te vinden. Toch lopen er genoeg mensen met dezelfde schade rond die geen last hebben van dementie, vertelt Jansen. “Zulke gevallen waren in de literatuur al langer bekend, maar tijdens mijn promotieonderzoek ontdekte ik dat het om een groot aantal mensen gaat. Zo’n 15 procent van de vijftigjarigen, oplopend tot de helft van de negentigjarigen, heeft plaques in de hersenen.”

Zolang ze oud genoeg worden, zullen al deze mensen uiteindelijk ziekteverschijnselen krijgen, was lang de aanname. “Of dit nu klopt of niet, het is een gegeven dat veel personen lang geen klachten ervaren. Als je kunt achterhalen waar deze weerbaarheid vandaan komt, kan dit mogelijk een behandeling opleveren die dementie voorkomt of uitstelt. Die aanpak verschilt van veel ander alzheimeronderzoek, dat op het ontstaan van de plaques zelf focust.”

Met haar Veni-beurs, die vorig jaar van start ging, richt Jansen zich momenteel op het hersenvocht van mensen met alzheimerschade in hun brein. “We bestuderen de meer dan tweeduizend eiwitten die zich hierin bevinden. De vraag is of we bij ‘weerbare’ personen bepaalde eiwitten aantreffen die bij mensen met dementie niet of minder aanwezig zijn, of andersom.” Daarbij kijkt ze ook naar het effect van levensstijl, sociaal gedrag en cognitieve activiteit. “Als we erachter komen dat bepaalde handelingen de weerbaarheid versterken, zou dat natuurlijk het beste en goedkoopste medicijn zijn.”

Dankzij het prijzengeld van een ton hoopt ze ook een volgende stap te kunnen zetten: het opsporen van eiwitten in hersenweefsel. Dat kan alleen in de hersenen van overledenen. “Hiervoor ga ik samenwerken met een ‘hersenbank’ in de Verenigde Staten, die niet alleen veel hersenen bewaart, maar deze personen ook in de jaren voor hun dood volgde. Van hen weten we niet alleen dat ze geen dementie hadden, maar ook hoe ze leefden.”

Foto: Archief Willemijn Jansen

Tags: alzheimer,onderzoek,YOR award,prijs,dementie,behandeling,young outstanding researcher award

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.