Brengen buurlanden Einstein Telescoop in gevaar?

Brengen buurlanden Einstein Telescoop in gevaar?

Waar Nederland vaart maakt, blijven Duitse en Belgische toezeggingen vooralsnog achterwege

01-09-2022 · Nieuws

MAASTRICHT. De Duitse regering weigert toezegging van financiële steun voor de bouw van de Einstein Telescoop, terwijl de geplande bouw van windturbines in Wallonië het hele project in gevaar brengt. Staan buurlanden de komst van het miljardenproject naar Zuid-Limburg in de weg?

In 2025 valt de beslissing waar de Einstein Telescoop, een ondergronds observatorium voor zwaartekrachtsgolven, wordt gebouwd. De strijd lijkt daarbij te gaan tussen Sardinië en Zuid-Limburg. Gezien de ligging – de detector moet ergens in de driehoek tussen Maastricht, Luik en Aken verschijnen – trekt Nederland samen met Duitsland en België op om het Europese project binnen te halen.

De Nederlandse overheid deed de afgelopen tijd al serieuze toezeggingen. Zo reserveerde het Rijk dit voorjaar bijna 900 miljoen euro voor de bouw van de detector, naast een bijdrage van 42 miljoen voor de voorbereidingen. Daarnaast wil de provincie Limburg de bodem ‘trillingsarm’ houden. Windturbines, mijnbouw en zware industrie kunnen tot op kilometers afstand trillingen veroorzaken die nauwkeurige metingen verstoren. Nieuwe initiatieven, waaronder een windmolenproject bij Heerlen, kunnen voorlopig niet op een akkoord rekenen.

De twee buurlanden lijken vooralsnog echter minder gretig om de kandidatuur veilig te stellen. Hoewel de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen zich achter het project schaart, zegde de Duitse Bondsregering nog geen cent toe. “Binnen afzienbare tijd zie ik geen enkele speelruimte voor een bijdrage aan de Einstein Telescoop”, tekende minister van Onderwijs en Onderzoek Bettina Stark-Watzinger onlangs op in een brief aan het Regioverband Aken, dat nadrukkelijk om financiële steun had gevraagd.

Verzet

Ook in België, waar de Waalse minister-president Elio Di Rupo het project vol enthousiasme aanprees en de Limburgse gouverneur Jos Lantmeeters recentelijk nog voor een investering van een miljard pleitte, blijven concrete toezeggingen vooralsnog uit. Dat terwijl totale financiering van het project – geschat op minstens twee miljard euro - zonder bijdragen van de twee buurlanden onhaalbaar lijkt.

Bovendien kunnen Waalse plannen voor windmolens en zinkmijnbouw flink roet in het eten gooien. Ondanks verzet van Vlaamse en Waalse politici verleende de Waalse overheid onlangs vergunningen voor een windmolenpark bij Dalhem en een windturbine bij Visé, beide vlak over de grens met Nederland, in een gebied waar ze metingen van de detector aanzienlijk kunnen verstoren. De provincie Limburg ging inmiddels in beroep tegen de plannen in Visé.

Doorsijpelen

Is de komst van het megaproject naar Limburg in gevaar? Zonder medewerking van de twee buurlanden wordt het inderdaad een lastig verhaal, zegt Stan Bentvelsen, directeur van Nikhef en wetenschappelijk directeur van de Nederlandse kandidatuur voor de Einstein Telescoop. Toch maakt hij zich nog geen grote zorgen. “We zien vooral dat Nederland een paar stappen voorloopt. Er is hier inmiddels veel enthousiasme voor het project, in Duitsland en België moet dat nog wat meer doorsijpelen naar de politiek.”

Gaat dat niet wat langzaam? 2025 nadert snel. “Het is inderdaad van belang dat het project de komende tijd nog intensiever onder de aandacht wordt gebracht. Door de Nederlandse overheid, maar ook door Duitse en Belgische wetenschappers en het lokale bedrijfsleven. Onder meer vanuit het idee dat het project een grote impact heeft op innovatie en welvaart in de regio. In Nederland was dit belangrijk om de overheid warm te krijgen.”

Van de recente Duitse afwijzing van financiële steun ligt Bentvelsen dan ook niet wakker. “Dat was een behoorlijk formeel antwoord van de minister. De Duitse overheid heeft een roadmap van wetenschappelijke projecten waarin het investeert, waar de Einstein Telescoop momenteel simpelweg nog niet opstaat. Concrete toezegging van een grote investering kan pas als dit wel het geval is. Aan het eind van dit jaar gaan ze de roadmap weer updaten, daarna kun je er pas iets zinnigs over zeggen.” Al heeft hij daar wel een goed gevoel over. Net als het grensoverschrijdende overleg over de Waalse plannen voor windmolens. “Je ziet dat het ook buiten Nederland steeds meer begint te leven.”

Illustratie: Marco Kraan, Nikhef

Tags: einsteintelescoop,einstein telescoop,zuid limburg,belgie,duitsland,financiering,wetenschap

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.