"Ik wil niet met mijn naam in Observant”

"Ik wil niet met mijn naam in Observant”

De huiver om je uit te spreken over zelfs een redelijk onschuldig onderwerp als je dagelijkse boodschappen, is blijkbaar groot

06-10-2022 · Redactioneel

Mensen die de telefoon laten rinkelen, die mails niet beantwoorden of je op een botte manier afserveren. Het is van alle tijden. Een journalist moet wat eelt op zijn ziel hebben, anders krijgt ‘ie het zwaar. Maar er zijn ook tal van mensen die wel antwoord op onze vragen willen geven.

Maar de laatste tijd (of is het al langere tijd?) lijken minder medewerkers en vooral studenten bereid om met naam en toenaam in Observant te komen. Neem het artikel over gevolgen van de inflatie voor studenten. Mijn collega YM vroeg – ik overdrijf niet – meer dan vijftig studenten per mail, via LinkedIn, Facebook, Whatsapp en face to face om een reactie. Het gros reageerde niet. Dat kan, dat is het risico van het vak. Uiteindelijk wilden veertien studenten wel praten, waarvan bijna de helft pas na de toezegging dat ze alleen met hun voornaam in Observant zouden staan. De huiver om je uit te spreken over zelfs een redelijk onschuldig onderwerp als je dagelijkse boodschappen en de huur, is blijkbaar groot. Ze willen niet traceerbaar zijn, is de meest gehoorde uitleg.

Of neem de invoering van SAP, het nieuwe ICT- systeem voor Human Resources, Financiën en Inkoop, dat voor de zomer de lucht in ging. Het gemopper op de wandelgangen bereikte de redactie via allerlei kanalen. Mijn collega CF ging op pad en sprak heel wat medewerkers, maar ook hier hoorde ze meer dan eens: liever geen namen noemen. Op de vraag waarom niet, hoorde zij onder andere: ‘Ik ben niet de enige die hiermee kampt.’

Waarom hameren we zo op het noemen van de naam? Openheid is een goed journalistiek gebruik: een verhaal moet controleerbaar zijn, niemand is bij verzinsels gebaat. Iemand die volmondig voor zijn mening uitkomt, dus met naam en toenaam, is veel geloofwaardiger.

Maar het blijft een dilemma: als mensen zonder de garantie van anonimiteit niets willen zeggen bestaat het risico dat een waardevol verhaal niet opgetekend wordt.  Daarom doen we het soms wel, noodgedwongen, en altijd met de vermelding waarom iemand niet met naam en toenaam in de krant wil.

Wat me wèl bevreemdt: dat zelfs aan een universiteit medewerkers liever niet openlijk hun mening geven. Wat is daar aan de hand? 

Auteur: Riki Janssen

Foto: Shutterstock

Tags: anoniem,redactioneel,zonder naam en toenaam

Reacties

Nico Rasters

Uitstekende vraag. Het voeren van een open discussie wordt in ieder geval niet gestimuleerd en gefaciliteerd vanuit de organisatie.

Zouden de mensen bang zijn? Nergens voor nodig. Ik ben erg kritisch en zet overal mijn naam onder. Zelfs in anonieme surveys. Heel af en toe een kinderachtige reactie gehad (bijv. "Now we're talking"), maar meestal blijft het stil. Dat komt veel harder aan, want het wil zeggen dat het niemand iets interesseert.

Is die desinteresse dan wellicht de reden? Waarom een mening uiten als er toch niet naar wordt geluisterd? Zou kunnen, maar ik denk het niet. Eerder een reden om niks te zeggen, dan om anoniem te blijven.

Het zou als kwetsbaar kunnen worden ervaren om een mening te ventileren, want het is tenslotte maar een mening dus je zou ook wel eens ongelijk kunnen hebben. Ik heb heel vaak ongelijk (vraag maar aan mijn vrouw), dus ik heb daar zelf geen moeite mee. Maar ik kan me voorstellen dat het een vervelend gevoel oplevert voor sommige mensen.

Dan is er nog het "vuile was buiten hangen" argument. De artikelen in de Observant kunnen namelijk ook door mensen van buiten de UM worden gelezen. Maar in dat geval zouden ze hun mening op intranet zetten, en dat gebeurt ook niet.

Komt het dan door het prebunken/de propaganda? "Er is/wordt hard gewerkt" en het project is zogenaamd een succes. Wie ben jij dan om er iets negatiefs over te zeggen? Ik heb zelf best vaak het gevoel dat ik niet word geloofd omdat ik dingen zeg die tegen het narratief in gaan. Tegen de groep in gaan is best lastig. We zagen dat bijvoorbeeld bij de berichtgeving over de hack waar iemand een anonieme reactie gaf op het verhaal vanuit de Berg. Deze reden is wel een kandidaat, denk ik.

Of zijn we te lief en willen we onze collega's niet voor het hoofd stoten? Grote kans dat deze cultuur een hoofdoorzaak is. Mensen vinden het heel lastig om kritiek te geven, en nog veel lastiger om kritiek te ontvangen. Het beetje informatie dat vanaf de werkvloer naar boven gaat, wordt door elke tussenlaag flink verwatert met eufemismen waardoor kritiek wordt omgetoverd in een lofzang. Alles wordt persoonlijk opgevat, wat op zich ironisch is want verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid zijn ver te zoeken. Maar als je een mening uit, dan is er dus een grote kans dat iemand zich eraan zal storen. En ik denk dat veel mensen daar geen zin in hebben. Deze cultuur speelt overigens een grote rol in het falen van vele projecten.

Er is ook een kans dat je uit een project wordt gezet als je "te lastig" bent. Dan kan het een strategische keuze zijn om je wat in te houden. Het is mij zelf al eens overkomen, maar ik ken tenminste één ander geval.

De anonieme surveys dragen ook niet bij aan een gevoel van veiligheid en transparantie. Ik heb geen idee waarom het nodig zou moeten zijn om een UM survey anoniem te maken. Maar de inleidingen worden steeds langer, met trigger warnings en routekaartjes naar de dichtstbijzijnde safe spaces. Al met al wekt het de suggestie dat de vragen en antwoorden allemaal heel gevaarlijk zijn.

Daarnaast zijn er nog de medewerkers die niet willen weten wat er allemaal niet deugt, het ook niet willen horen, en er al helemaal niet zelf over na willen denken. Gelukzalige onwetendheid is ongetwijfeld beter voor je gezondheid, dus ik geef ze geen ongelijk.

Waarom de studenten niet met hun volledige naam in de Observant willen staan weet ik niet. "Niet traceerbaar" klinkt altijd wat onzinnig komende van de generatie die hun hele leven op internet zet. Wellicht bang voor de woke politie en de cancel culture. De Berg lijkt ook behoorlijk mee te gaan in die absurde ideologie. Geen idee of ze iets hebben gedaan tegen de van de realiteit losgezongen studenten die de website van de Observant een tijdje hebben plat laten leggen.

Afijn, wellicht tijd voor een survey om uit te zoeken wat de echte redenen zijn.

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.