De lichten gingen aan in de bioscoopzaal en volgens mij had niemand het droog gehouden. Een vriendin had me uitgenodigd voor de vertoning van Beautiful Boy. De film gaat over een vader die er alles aan doet om zijn drugsverslaafde zoon te helpen. Die vriendin van me, die filmwetenschappen studeert, mocht het nagesprek voeren met verslavingsdeskundige Jan Dael. Veel aanwezigen waren emotioneel; niet alleen door de film, maar ook omdat ze zelf op de een of andere manier te maken hebben gehad met verslavingsproblematiek.
Het verbaast me hoe vaak ik als student (maar ook al als scholier) mensen om me heen drugs heb zien gebruiken en hoe weinig vraagtekens ik daarbij zette. Mensen nemen een pilletje op een feestje, er wordt een jointje gerookt in het tuinhuis. Met carnaval kwam ik een kennis tegen. Hij droeg een ketting met daaraan een lepelvormige hanger. ‘Dit is mijn snuiflepel!’ schreeuwde hij in mijn oor, door de muziek heen. Ik nam nog een slok van mijn biertje.
Je bent jong en je probeert wat, dat snap ik wel. Voor de meesten is het best onschuldig. Toch was de gezelligheid van die feestjes ver te zoeken in de bioscoopzaal. Een moeder vertelde dat ze soms de kamer van haar zoon niet binnen durfde te lopen, bang dat hij een overdosis had genomen. Jan Dael zei dat het risico op verslaving grotendeels genetisch bepaald is en dat, wanneer iemand eenmaal verslaafd raakt, diegene eerst rock bottom moet raken om hulp te kunnen zoeken. ‘Niet omdat ze niet willen’, zei hij, ‘maar omdat ze niet anders kunnen. Verslaving is een dodelijke ziekte, maar verslaafden geloven vaak niet dat ze ziek zijn. Ze moeten geen andere keus hebben.’
De film en het gesprek maakten indruk. Het is belangrijk om te beseffen welke risico’s er zijn en waar je kunt belanden als je eenmaal ergens in meegetrokken wordt. ‘Wat is het mooiste aan je werk?’ was de laatste vraag aan Dael. Zijn antwoord: ‘Dat mensen er met hard werken ook weer bovenop komen.’