Komende september had de UM van start willen gaan met de master Responsible Data Science, de master Crop Biotechnology and Engineering en de bachelor Sustainable Bioscience. De eerste zou in Maastricht worden gegeven, de laatste twee in Venlo. Maar de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs (CDHO), die de minister van Onderwijs adviseert, geeft geen groen licht. De opleidingen voorzien niet in een arbeidsmarktbehoefte, valt er te lezen in de oordelen.
Teelttechnologie
De ambities van de Universiteit Maastricht in de regio Venlo, een van de grootste glastuinbouwgebieden van Nederland, zijn groot. De Campus Greenport moet volgens decaan Thomas Cleij van de faculteit Science and Engineering (FSE) een hotspot worden voor onderzoek en onderwijs op het gebied van veilige, gezonde voeding en duurzame landbouw, zo zei hij eind 2022 al in Observant. Het Future Farming instituut krijgt er inmiddels gestalte. Sustainable Bioscience en Crop Biotechnology and Engineering zouden het raamwerk vormen voor het onderwijs. De bachelor levert biowetenschappers af die zich buigen over complexe duurzaamheidsvraagstukken zoals klimaatverandering die weer gevolgen hebben voor onze gezondheid en het voedselsysteem, staat er in de aanvraag van de UM. De masterstudie (een samenwerking met de Radboud Universiteit Nijmegen) richt zich op het ontwikkelen van duurzame plantaardige producten – denk aan kennis van onder andere plantenfysiologie en kas- en teelttechnologie.
Overbodig
Hoewel de UM allerlei documenten heeft ingeleverd om de commissie ervan te overtuigen dat er wel degelijk vraag is vanuit de arbeidsmarkt, krijgt ze toch nul op het rekest. Ja, er is behoefte aan interdisciplinair opgeleiden die hun steentje bijdragen aan de ‘duurzaamheidstransitie’, maar zit Nederland te wachten op specifiek deze bètawetenschappers? Dat ziet de commissie niet. Een ander criterium waar de CDHO zich over buigt: is de opleiding uniek? Zijn er niet al bestaande studies met een soortgelijk curriculum? Die zijn er zeker, beseft Maastricht. In het hele land, vooral aan Wageningen University (WU), maar de UM blijft erbij dat haar nieuwe opleidingen complementair zijn vanwege een andere inhoud en het probleemgestuurd onderwijs.
Wageningen maakt bezwaar (op een bepaald moment in het CDHO-proces mag iedere andere hoger onderwijsinstelling haar “zienswijze kenbaar maken”). Ze vindt de nieuwe studies in Venlo overbodig. Hoewel de commissie toch nog mogelijkheden ziet voor de bachelor, sluit ze zich wat de master Crop Biotechnology and Engineering betreft aan bij Wageningen: de overlap is te groot.
Schaakspel
Rest de vraag: hoe nu verder? Een afgewezen opleiding betekent zeker niet het einde. Neem de Maastrichtse bachelor Brain Science die over een paar maanden van start gaat. Poging één om door de zogenoemde macrodoelmatigheidstoets te komen, was in 2021. Die mislukte. Poging twee, in 2022, werd wel beloond. Daarvoor was een betere (en actuelere) onderbouwing nodig van de arbeidsmarktbehoefte.
Ook voor de drie opleidingen gaan over een tijdje nieuwe aanvragen de deur uit. “We verwerken de feedback”, zegt decaan Cleij. “Natuurlijk waren deze besluiten teleurstellend, het was de eerste zet in een schaakspel. We doen gewoon een nieuwe zet.” Wat het lastig maakt, schetst hij, is dat zijn faculteit nieuwe dingen wil, vaak “atypische gekke dingen”, interdisciplinair ook. Dat laatste moet “scherp” voor het voetlicht worden gebracht, “en dat hebben we blijkbaar niet goed genoeg gedaan, of dat heeft de commissie onvoldoende gelezen”. Sustainable Bioscience is geen traditionele biologie-opleiding – waarvoor de arbeidsmarkt overigens matig is – zegt Cleij, maar een bachelor die zich bevindt op het snijvlak van duurzaamheid, techniek en voeding. “Daar is zeker voldoende werkgelegenheid voor, daar ben ik van overtuigd."