Wat als de SP de grootste partij van Nederland was geworden? Hadden wij politiek filosoof Jacques Koenis dan begin januari ook gevraagd of dat een bedreiging voor de democratie zou kunnen zijn? De sfeer was ronduit geanimeerd tijdens de jongste redactievergadering. Er werd stevig gediscussieerd. Nee, natuurlijk niet, luidde de reactie aan de overzijde van de tafel. De SP heeft toch geen opvattingen in het partijprogramma die haaks staan op de grondwet. Dit in tegenstelling tot de PVV van Geert Wilders.
Maar waren we niet te negatief, hoorde je ons oordeel over de PVV niet overduidelijk doorklinken in de vragen aan Koenis: ‘Is de PVV een bedreiging voor de democratie’ en ‘houd je je hart niet vast nu Wilders misschien premier wordt?’
Tikkeltje anders
Ons oordeel? Dat ligt toch een tikkeltje anders, betoogde een collega. Niet alleen de Raad van State, ook universitaire staatsrechtgeleerden hebben al uitgebreid betoogd dat verschillende zaken in het verkiezingsprogramma van Wilders volgens de grondwet niet door de beugel kunnen. En dus een bedreiging voor de democratie kunnen zijn.
Trouwe lezer
Aanleiding voor de discussie was een mailtje van een trouwe lezer. Hij schreef: “De volgende keer dat jullie je afvragen waarom mensen alleen anoniem durven te reageren, zouden jullie eens moeten nadenken of het plaatsen van enkel negatief geladen artikelen over de PVV een “veilige omgeving” creëert voor de UM-medewerkers met een afwijkende politieke mening. Ze zijn ongetwijfeld toch al in de minderheid, en worden voor –ist en –foob uitgemaakt.” Om te eindigen met een suggestie: denk na over jullie vragen. Kunnen die niet genuanceerder?
Advocaat van de duivel
Tja, veel vragen kunnen genuanceerder, maar die leveren niet altijd de beste antwoorden op. Soms speel je advocaat van de duivel om de geïnterviewde te prikkelen, soms leg je hem of haar het vuur na aan de schenen, soms is het juist passend om invoelend en begripvol te zijn. Het doel is altijd hetzelfde: te achterhalen hoe iets of iemand in elkaar zit.
En nee, die vragen zijn nooit neutraal, de journalist - zijn achtergrond, interesses, karakter en visie op het leven en het onderwerp - klinkt daarin altijd door. Het is onmogelijk om dat uit te schakelen. Het is wel belangrijk om daar steeds alert op te zijn, het gaat immers niet om de visie van de journalist. Die doet er niet toe, houden we onze juniors, cursisten en onszelf altijd voor. Het is dan ook handig als je in ons vak een niet al te sterke mening over allerlei zaken hebt. Die zit dan ook niet in de weg tijdens je werk.
Eén uitzondering
Met één uitzondering: de grondslag voor een vrije pers ligt in de democratie. Als dat fundament wordt bedreigd hebben we een probleem. Die ‘mening’ kan niet sterk genoeg zijn.