‘Kijk naar de culturele waarde van wetenschap en niet alleen naar het economisch nut’

‘Kijk naar de culturele waarde van wetenschap en niet alleen naar het economisch nut’

Filosoof René Gabriëls over brandbrieven Limburgse bestuurders

09-04-2024 · Opinieartikel

Wie academische waarden en Bildung hoog in het vaandel schrijft, kan wetenschappelijk onderzoek en onderwijs niet uitsluitend benaderen in termen van economisch nut. Toch doen de bestuurders van de UM dat, vindt filosoof René Gabriëls.

Tezamen met bestuurders van andere onderwijsinstellingen, gemeenten en bedrijven en de Provincie Limburg ondertekende de voorzitter van het college van bestuur, Rianne Letschert, twee brandbrieven waarin ze minister Dijkgraaf en de Kamerleden wijzen op de desastreuze gevolgen die het inperken van het aantal buitenlandse studenten heeft voor de Limburgse economie. Met de bekende Calimero-retoriek die benadrukt dat Limburg door Haagse maatregelen “onevenredig benadeeld” wordt, zeggen de bestuurders met een zeker aplomb dat gezien de bijzonderheden van de Euregio Maas Rijn “een keuze voor alleen Nederlandstalig bachelor onderwijs tot extra grote verliezen in Limburg” leidt. Maar door het zo te brengen doen de Limburgse bestuurders geen enkel recht aan wat minister Dijkgraaf en de Kamerleden over de verengelsing hebben gezegd, want zij bepleiten geenszins dat in alle bacheloropleidingen Nederlands de voertaal wordt. Ook het onderzoek van Panteia, in opdracht van de UM, naar de zogenaamde ‘economische footprint’ van de UM, gaat uit van slechts één scenario: uitsluitend Nederlandstalige bacheloropleidingen. Waarom hebben de UM-bestuurders Panteia niet gevraagd de ‘economische footprint’ van meerdere scenario’s te onderzoeken? Daarmee zouden zij tegemoetkomen aan een belangrijke academische waarde: waarheidsvinding. Mochten zij daadwerkelijk geïnteresseerd zijn in de waarheid omtrent de economische gevolgen van een ander taalbeleid, dan moet onder meer ook een scenario worden onderzocht waarbij bijvoorbeeld 60 procent van de bachelor- en masteropleidingen in het Nederlands is.

Wel zo netjes

Een andere academische waarde is het gebruik van bronnen. Zonder bronvermelding melden de Limburgse bestuurders dat 30 tot 40 procent van de buitenlandse studenten in de regio blijft. Stel dat deze cijfers kloppen, is het dan niet netjes om minister Dijkgraaf en de Kamerleden te laten weten hoelang zij in de regio blijven en of er verschillen zijn tussen disciplines? Goede besluiten zijn alleen mogelijk als alle relevante informatie beschikbaar is. Nadere informatie over de onder druk staande kwaliteit van het onderwijs, het verdringen van Nederlandse studenten en het huisvestingsprobleem wordt niet verstrekt. Ex cathedra beweren de Limburgse bestuurders dat de problemen die in deze in de Randstad spelen, in 't bronsgroen eikenhout niet voorkomen: “Er is geen sprake van dalende onderwijskwaliteit, Nederlandse studenten worden niet verdrongen en Limburg heeft niet te maken met kamertekorten.” Ook dit wordt niet verder onderbouwd. Is het gemor over de genadezesjes en de ontoegankelijkheid van het hoger onderwijs alleen in de Randstad te horen? Opmerkelijk is dat een UM-website onderstreept dat er wel degelijk een kamertekort is: “Is there a housing shortage in Maastricht? Yes, so starting your house hunt early is essential.”

Ironie

De ironie wil dat het slechten van grenzen waarvoor de internationalisering staat, door Limburgse bestuurders in hun alarmistische brandbrieven wordt ondermijnd wegens het markeren van een nieuwe grens tussen de Randstad en Limburg. Dit provincialisme gaat geheel voorbij aan het feit dat het gros van de studenten en onderzoekers van de UM niet gericht is op Limburg, maar een vorm van kosmopolitisme omarmt dat diversiteit en inclusiviteit respecteert. Vanwege de doorgeslagen verengelsing worden diversiteit en inclusiviteit in linguïstisch opzicht niet gegarandeerd, laat staan door de capaciteit van het talencentrum van de UM gefaciliteerd. Dat de bestuurders van de UM nu met de handen in het haar zitten vanwege een op handen zijnde verandering van het taalbeleid, is een zelfgecreëerd probleem dat voortvloeit uit het prevaleren van het economisch nut boven academische waarden en Bildung. Zulke bestuurders negeren dat veel wetenschappelijk onderzoek niet bijdraagt aan het BNP, maar desalniettemin van grote culturele waarde is. En bij Bildung worden jonge mensen idealiter niet gevormd tot een homo economicus, maar tot een homo academicus. 

Lastpakken

Misschien moet The Two Cultures (1959) van C.P. Snow herschreven worden. Het lijkt erop dat anno 2024 geen kloof bestaat tussen natuurwetenschappers en geletterden, maar tussen bestuurders en wetenschappers. Dit verklaart wellicht waarom Robbert Dijkgraaf schreef: “Wetenschappers zijn geboren lastpakken, zeker voor universitaire bestuurders.” Hieraan kan worden toegevoegd dat universitaire bestuurders lastpakken zijn als ze in conclaaf met burgemeesters van gemeenten, CEO’s van bedrijven en bestuurders van de provincie economische belangen hoger aanslaan dan academische waarden en Bildung.

René Gabriëls, filosoof aan de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen


 

 

 

 

Bronnen

E. Demollin-Schneiders et alii: Oproep voor het versterken van het Limburgs onderwijslandschap ten behoeve van de brede welvaart, leefbaarheid en economische dynamiek in de regio (2024).

R. Dijkgraaf: Het nut van nutteloos onderzoek (2012).

Panteia: Economische footprint van Universitet Maastricht (2023).

A. Postema et alii: Onderwijsmanifest Limburg (2024).

C.P. Snow: The Two Cultures (1959)

Auteur: Redactie

Foto: Shutterstock

Tags: opinie,rené gabriëls,brandbrieven,limburg,tweede kamer,verengelsing,internationalisering

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.