Maar in hun hoofdlijnenakkoord hebben de vier partijen al een flinke bezuiniging op studenten, universiteiten en hogescholen afgesproken. De langstudeerboete, buitenlandse studenten, landelijke sectorplannen… het gaat, afhankelijk van de uitwerking, om bijna een miljard euro.
Maastricht
Geen wonder dat er veel kritiek klinkt, bijvoorbeeld van de universiteiten. Er staan daar vijfduizend banen op de tocht, hebben ze berekend, waarvan 1.200 van jonge onderzoekers. Wat de Universiteit Maastricht moet inleveren, is nog onduidelijk. Vlak voor de zomer kwam het onderwerp ter sprake in de universiteitsraadsvergadering. Het zat Mark Govers, raadslid namens het wetenschappelijk personeel, niet lekker dat het college van bestuur zich in stilzwijgen hulde, alsof ze de ernst van de situatie niet inzien, suggereerde hij. Maar volgens het college is iedereen zich "ervan bewust". Voor 2025 zal het om een kleiner bedrag gaan, werd toen gezegd, maar "voor 2026, 2027 en 2028 moeten we ons wel voorbereiden op grotere bezuinigingen", aldus inmiddels oud-collegelid Nick Bos. Eind september zal meer duidelijk worden.
Signalen
Donderdag beantwoordde minister Eppo Bruins hierover Kamervragen van GroenLinks-PvdA. “Ik begrijp de zorgen die de bezuinigingen met zich meebrengen”, schrijft hij. En ook: “Bij de uitwerking van het kabinetsbeleid neem ik alle signalen mee.”
Maar hij zet toch het mes in het budget. Het kabinet wil bijvoorbeeld de financiering van de ‘sectorplannen’ schrappen, waarin universiteiten landelijk samenwerken. Daar is meer dan tweehonderd miljoen euro mee gemoeid.
“Bewust”
“Ik ben me bewust van de waarde van de sectorplannen en ook ik hoor de signalen vanuit het veld over de relevantie en noodzaak ervan”, schrijft Bruins. “Tegelijkertijd moeten er financiële keuzes worden gemaakt om de budgettaire opgaven van het hoofdlijnenakkoord te realiseren.”
De bezuinigingen worden eerst uitgewerkt in het ‘regeerprogramma’ en dan in Bruins eigen ‘beleidsagenda’, die op Prinsjesdag naar buiten komt. “Daarin presenteer ik mijn plannen en de wijze waarop de bezuinigingen zullen neerslaan.”
Zijn voorlopige verdediging: het kabinet wil de overheidsfinanciën bewaken en de lasten voor huishoudens en bedrijven verlichten.
Woke
De PVV gaf een heel andere reden om te bezuinigen op het hoger onderwijs: ideologie. Zonder onderbouwing stelde de partij in een debat dat de ‘woke-cultuur’ dominant was in de collegezalen en dat politiek activisme boven wetenschappelijke integriteit ging. “Die tijd is gelukkig voorbij.” De vorige minister van Onderwijs, Robbert Dijkgraaf, vond dat pijnlijk en noemde het revanchisme.
Hoe Bruins hier tegenaan kijkt? “Ik herken mij niet in de gebezigde woorden”, is alles wat hij erover kwijt wil, waarbij het niet helemaal duidelijk is op welke woorden hij doelt: die van de PVV, van Dijkgraaf of van allebei.
HOP, Bas Belleman