Minister Bruins wil, in navolging van het vorige kabinet, de instroom van buitenlandse studenten beperken. Hoe? Door minder Engelstalig onderwijs toe te staan. Alle opleidingen in Nederland worden onderworpen aan een toets, is het plan. Met daarin ruimte voor uitzonderingen: denk aan tekorten op de arbeidsmarkt, de ligging in een krimpregio en “internationale uniciteit”. Maar Bruins gaat streng zijn, schrijft hij in de brief aan de Tweede Kamer, want “het is niet de bedoeling dat de uitzondering de regel wordt”.
Onrust
“Dit is opnieuw een dreun”, reageert UM-bestuursvoorzitter Rianne Letschert. “We zijn al drie jaar met dit thema bezig en nog steeds weten we niet waar we aan toe zijn. Den Haag kwam een tijd geleden met een aantal uitzonderingen voor Engelstalig onderwijs; regionale omstandigheden zouden een grote rol spelen. En nu scherpt de minister ze aan, omdat hij maar een klein aantal uitzonderingen wil. We hebben gesprekken gevoerd met de minister en hij zegt oog te hebben voor de bijzondere positie van de UM. Maar betekent dat dat we niet geraakt worden? Daar komt geen antwoord op in deze brief. Hij zegt niet: ‘De combinatie van een krimpregio en een uniek profiel maakt dat je Engelstalig onderwijs kunt blijven geven.’ Die onwetendheid zorgt voor onrust, bij de zittende staf, bij buitenlandse en Nederlandse scholieren die zich willen gaan oriënteren, maar ook bij burgemeesters in de regio, bij provinciale bestuurders, bedrijven, noem maar op.”
Klappen
“Het lijkt alsof het fundament onder ons vandaan wordt getrokken. Bovenop de maatregelen om de internationale instroom te beteugelen, staan er hevige bezuinigingen op onderzoek gepland die ons als UM flink raken. De afschaffing van de startersbeurzen treft ons dubbel zo hard omdat wij, net als de twee andere jonge universiteiten Tilburg en Twente, extra beurzen kregen ter compensatie van een historisch gegroeide lagere bekostiging van het onderzoek.” Ze laat het woord “regeringsaanval” vallen. “Ik vind dat het ministerie een verantwoordelijkheid heeft. Op zowat elke pagina van het regeerakkoord gaat het over innovatie, dat de regering dat zo belangrijk vindt, en wat doet de coalitie? Zulke klappen uitdelen. Ik snap de bezuinigingen, daar zullen alle sectoren een steentje aan moeten bijdragen, maar als dat de fundamentele taken van een universiteit raakt, dan noem ik dat onbehoorlijk bestuur.”
Gunnen
Bruins wil uiteindelijk 293 miljoen euro bezuinigen op de komst van internationale studenten en verwacht dat universiteiten en hogescholen de handschoen oppakken door middel van ‘zelfregie’. Letschert zal met haar collega-bestuurders in conclaaf moeten over wie welke opleiding in welke taal gaat aanbieden. Dat vraagt om welwillendheid, elkaar wat gunnen. Volgens Letschert zijn die gesprekken al een hele tijd gaande: “Iedere universiteit zal een bepaalde dreun moeten opvangen, maar ik hoop dat ze zien dat wij als UM op heel veel fronten worden gepakt door Den Haag.”
Gevarenzone
Hoeveel Maastrichtse opleidingen bevinden zich eigenlijk in de gevarenzone? Wat hangt een opleiding als psychologie boven het hoofd die in Maastricht zowel in het Nederlands als in het Engels wordt gegeven? “De Nederlandse variant richt zich vooral op het klinische deel, terwijl de Engelse meer aandacht heeft voor de neurowetenschappelijke kant, dat traject heeft dus een ander profiel. Hetzelfde geldt voor Nederlands recht en de Engelstalige European Law School. Dat zijn twee totaal andere opleidingen.” Maar zo zal iedere bestuurder zijn of haar opleidingen verdedigen, beseft ook Letschert, “dat is logisch”.
Demonstreren
Wat is de volgende stap? Afwachten past niet in het straatje van Letschert. Ze roept iedereen op om op 14 november naar Utrecht te gaan om te demonstreren tegen de bezuinigingen in het onderwijs, “daar doen wij als college van bestuur ook aan mee. Het is belangrijk om medewerkers en studenten hierin te betrekken, dat we collectief laten zien dat dit een bedreiging is.” Verder broedt ze nog op een tweede plan, maar dat is nog niet uitgekristalliseerd (het eerste plan was het onderwijsmanifest, uit het voorjaar, dat door de UM en andere Limburgse onderwijsinstellingen, provincie en kerngemeenten naar Den Haag werd verstuurd met de oproep tot maatwerk in regelgeving).