“We worden geconfronteerd met een aanval op ons demonstratierecht”, zegt Ingrid Robeyns, die donderdag namens WO in Actie het woord neemt in de Thorbeckezaal van de Tweede Kamer, waar ze is op uitnodiging van enkele politieke partijen, net als andere sprekers die eigenlijk de demonstranten in Utrecht zouden toespreken. “Op basis van informatie die niemand van ons heeft kunnen checken heeft de veiligheidsdriehoek in Utrecht de facto de demonstratie verboden.”
Ze verwijst naar het “dringende advies” dat organisatoren AOb en FNV kregen van de Utrechtse burgemeester, politiechef en officier van justitie (de veiligheidsdriehoek) om de demonstratie af te gelasten. Een “pro-Palestijnse organisatie” zou de demonstratie willen “kapen” en daarbij “geweld niet schuwen”, aldus burgemeester Sharon Dijksma in een brief aan de gemeenteraad.
Antidemocratisch
Het gebrek aan details – om wat voor dreiging ging het precies, hoe reëel was die – stoort meer mensen. Sommigen trekken de beweegredenen van de autoriteiten zelfs in twijfel. “Antidemocratische tactieken”, noemen actievoerders in Utrecht het, waar donderdag toch zo’n drieduizend studenten en hoger onderwijs-medewerkers bij elkaar kwamen voor een ‘studentenprotest’ waar wel toestemming voor was gegeven. Zij vinden dat de organiserende vakbonden niet hadden moeten meewerken en het op een officieel verbod hadden moeten laten aankomen.
Ook de Maastrichtse filosofiestudent Mykhaylo, die liever niet wil dat zijn achternaam genoemd wordt, is er niet gerust op. Hij is donderdag aanwezig bij de alternatieve lokale demonstratie in Maastricht – eerst op diverse locaties binnen de universiteit, later op het Vrijthof. “Als de burgemeester van Utrecht zegt: ‘Je mag wel komen, maar we kunnen je veiligheid niet garanderen’, dan klinkt dat als een bedreiging.” Zijn thuisland Oekraïne kent een lange traditie van grote demonstraties, vertelt hij. “Maar voordat Oekraïne in 2014 een meer democratische en liberalere regering koos, werden protesten regelmatig om vage redenen afgelast. Ook hier is niet duidelijk wat er nu precies is gebeurd, we hebben geen details gekregen.”
Baat
Het is wel duidelijk wie baat bij de afgelasting heeft, zegt ook Kai Heidemann, universitair docent sociologie. “De huidige politici die onze gemeenschap willen ondermijnen met extreme bezuinigingen en een hypernationalistisch standpunt. De dubbelzinnige dreiging van potentieel geweld en chaos is een klassieke tactiek om sociale onruststokers te beteugelen.” Dat een pro-Palestijnse groep een demonstratie van het hoger onderwijs zou willen kapen, noemt hij onwaarschijnlijk. “Dit is juist een van de weinige sectoren in Nederland waar pro-Palestijnse stemmen enigszins de ruimte krijgen. Ik denk eerder dat de huidige regering de gebeurtenissen in Amsterdam (waar rellen uitbraken na gewelddadigheden rondom de voetbalwedstrijd tussen een Israëlische club en Ajax, red.) gebruikt om een ongelegen protest de kop in te drukken.”
Niet lichtvaardig
Christoph Rausch, universitair hoofddocent bij het University College Maastricht en plaatsvervangend lid namens de AOb in het Lokaal Overleg (tussen vakbonden en het college van bestuur), snapt dat het gebrek aan informatie voor onrust zorgt. “Openheid en transparantie is altijd goed en zou ik in dit geval zeker op prijs stellen. Maar ik begrijp ook dat die informatie misschien te delicaat is en om veiligheidsredenen niet breed gedeeld kan worden. Ik geloof niet dat de veiligheidsdriehoek lichtvaardig met zoiets zou omspringen. Ik was er natuurlijk niet bij, maar ik heb geen moment gedacht dat zij het gevaar zouden overdrijven.” Hij staat achter het besluit van de vakbonden. “Wat hadden ze anders moeten doen? Je gaat niet spelen met de veiligheid van je leden en hun mededemonstranten. Stel dat ze het door hadden laten gaan en er gebeurt wél iets, wie is er dan verantwoordelijk? Zo’n advies is feitelijk een verbod, daar kun je niet tegenin gaan.”
Alle drie hopen ze dat de beweging het momentum kan vasthouden. “Dit wordt een gevecht van de lange adem”, aldus student Mykhaylo. Docent Heidemann vindt dat de UM een mediacampagne moet beginnen en expliciete steun van de gemeente en de provincie moet vragen. “De BBB voerde campagne op regionale autonomie en beleid dat aansluit bij de regionale situatie. Dit is voor deze partij het moment om woorden in daden om te zetten. De UM is een essentieel onderdeel van onze regio.”
Cleo Freriks/HOP