Een cum laude krijg je als je gemiddeld een acht haalt voor alle vakken in een bachelor. Als meer dan een derde van de studenten dat voor elkaar krijgt, is dat dan niet heel erg veel, klonk het half november vanuit het wetenschappelijk personeel. In het jaarverslag wordt opgemerkt dat de percentages “relatief hoog” zijn, “zeker in nationaal opzicht”. Hoewel vice-decaan Wilko Letterie het een belangrijk onderwerp vindt, is het “nu niet urgent, andere zorgen krijgen prioriteit” (lees: de mogelijke gevolgen voor de SBE van de plannen rond internationalisering en de onderwijsbezuinigingen).
Uitzondering?
Volgens voorzitter Stefan Straetmans van de examencommissie is de kwaliteit echter niet in het geding, vertelt hij desgevraagd aan Observant. “Dat het percentage cum laudes stijgt, wil niet per se zeggen dat een studie gemakkelijker is geworden.” Of dat er structureel te hoge cijfers worden uitgedeeld: “Er worden periodiek steekproeven gedaan met masterscripties, die opnieuw beoordeeld worden door mensen die er niet bij betrokken zijn geweest.” De ‘nieuwe’ beoordelingen bleken nagenoeg hetzelfde als de ‘oude’. “Bovendien krijgen wij in de rapporten van accreditatieinstellingen als de NVAO en EQUIS nooit opmerkingen over te veel cum laudes.”
Toch blijft de vraag hoe percentages van zo’n 40 procent kunnen worden gehaald. Zou cum laude geen uitzondering moeten zijn? Of telde een studie als Business Analytics zoveel goede studenten? Hun motivatie speelt in elk geval wel een rol, denkt programmaleider Rudolf Müller van de vrij nieuwe opleiding. Van de eerste lichting afgestudeerden (in 2022-2023) kregen er twaalf van de dertig een cum laude. “Met name de betere studenten sluiten de opleiding binnen drie jaar af”, zegt Müller. “Ik denk dat we drie of vier lichtingen nodig hebben om tot een steady state te komen die je met andere opleidingen kunt vergelijken.”
"Niet abnormaal"
In het afgelopen academisch jaar daalden de cum laude cijfers voor Business Analytics en Business Engineering trouwens weer, bij de eerste tot twaalf procent, bij de laatste tot 21. International Business bleef ongeveer gelijk. “Maar 20 procent is niet abnormaal”, vindt Straetmans.
Ook toetsdeskundige Laurie Delnoij van de vakgroep Educational Research Department, tevens voorzitter van de toetscommissie van SBE vindt dat hoge aantallen niet noodzakelijk een probleem zijn. “Cum laude wordt vaak gezien als een onderscheiding die slechts voor een kleine groep studenten bedoeld is. Maar het gemiddelde waarop toekenning ervan gebaseerd is, komt vaak – ook bij SBE – uit een ‘criterium-gebaseerd’ beoordelingssysteem voort”: wie aan de criteria voldoet, krijgt hoge cijfers en daarmee een hoog gemiddelde, ongeacht hoe medestudenten presteren. “Hierdoor kunnen variaties in percentages cum laudes optreden zonder dat dit direct iets zegt over de exclusiviteit of waarde ervan.” Ze vindt het vooral belangrijk dat een cum laude “het resultaat is van een robuust, transparant en passend beoordelingssysteem”.
UM-breed lopen de gemiddelde cum laude-cijfers voor bacheloropleidingen trouwens sterk uiteen: van zo’n 2 tot 5 procent bij rechten en de faculteit Health, Medicine and Life sciences tot zo’n 23 procent bij de faculteit Science and Engineering (waaronder de University Colleges in Maastricht en Venlo en het Maastricht Science Programme).
Intimidatie door studenten
Een andere mogelijke verklaring die in de faculteitsraad voor de hoge cijfers werd genoemd was intimidatie door studenten. Volgens Marc van Ekert, raadslid namens het wetenschappelijk personeel, zouden studenten met name jonge docenten en tutoren onder druk zetten. Examencommissievoorzitter Straetmans sluit “zeker niet uit” dat dit een rol speelt, maar wijst op de rol van blokcoördinatoren. “Die moeten tutorbijeenkomsten houden, grading schemes opstellen en regelmatig de cijfers en al te grote afwijkingen bespreken.”
Programmaleider Müller betwijfelt of intimidatie echt een rol speelt. Eindcijfers, zegt hij, zijn vaak samengesteld uit deelcijfers, wat het “niet zo gemakkelijk” maakt “om het eindresultaat te manipuleren”.