Het onderzoek werd ingesteld na een kritisch artikel in de NRC, eind 2023. Zeegers, een prominente epidemioloog, zou zijn commerciële en wetenschappelijke belangen door elkaar hebben laten lopen, schreef de krant. Ruim een jaar later ligt het onderzoek er dan eindelijk, volgens rector Pamela Habibović duurde het lang “omdat het zorgvuldig moest”. Het rapport wordt overigens niet openbaar gemaakt, “het gaat over een individuele medewerker” die “beschermd” moet worden.
Van belangenverstrengeling of niet integer handelen was volgens de rector geen sprake. Wel was Zeegers volgens haar onvolledig toen hij zijn ‘bijbanen’ meldde. De UM wist dat de hoogleraar een eigen bedrijf heeft. Ook was bekend dat Zeegers soms werkte voor het adviesbedrijf van zijn echtgenote, die ook epidemioloog is. Die nevenwerkzaamheden waren volgens de rector ook goedgekeurd door de decaan van zijn faculteit, Annemie Schols. “Maar wat voor werk hij binnen zijn eigen bedrijf uitvoerde, was niet duidelijk. Bijvoorbeeld, dat hij onderzoek zou doen dat deels in lijn ligt met zijn werk als hoogleraar aan de UM, en dat ook zou publiceren.”
Verantwoordelijkheid
Dat was deels aan Zeegers te wijten: die ging er volgens de rector ten onrechte vanuit dat hij volledig genoeg was geweest en besprak twijfels daarover niet met zijn leidinggevende. Dat had hij wel moeten doen, oordeelt Habibović, want “de verantwoordelijkheid om dit goed te melden ligt primair bij de medewerker”. Ze benadrukt dat dit ook met Zeegers besproken is. “Dat was een heel open gesprek over wat er gebeurd is en wat we ervan kunnen leren. Hij beseft dat ook, heeft de fouten in de registraties gerepareerd.”
Op Zeegers’ pagina op de UM-website staan deze nevenwerkzaamheden overigens nog altijd niet vermeld. “Dat kan verschillende redenen hebben: bijvoorbeeld dat die werkzaamheden niet meer worden uitgevoerd of dat ze nog niet goedgekeurd zijn [een taak van de decaan]. Maar er is met hem over gesproken en hij weet wat hij moet doen.” Daarmee is voor de UM de kous af, Zeegers kan gewoon verder met zijn werk. Tegelijk trekt Habibović zelf het boetekleed aan: de regels over hoe gedetailleerd je nevenwerkzaamheden moet omschrijven, kunnen duidelijker. Al zijn er volgens haar altijd grijze gebieden en kun je niet alles in regels vastleggen.
Vertrouwen
Maar is er hier wel sprake van een grijs gebied? Had een ervaren onderzoeker als Zeegers, voorzitter bovendien van het (inmiddels opgeheven) UM Platform for Research Ethics and Integrity, niet zelf moeten beseffen dat hij duidelijker had moeten zijn? “Weet je, ik kan me voorstellen dat hij oprecht dacht dat hij het netjes gemeld had”, reageert Habibović, die niet vindt dat FHML-decaan Schols steken heeft laten vallen toen zij de nevenwerkzaamheden goedkeurde. “Nee, die gaat uit van vertrouwen, dat medewerkers je volledig informeren. Als die niet expliciet zeggen wat voor onderzoek ze doen, kun je moeilijk beoordelen of er sprake is van mogelijke belangenverstrengeling.”
Geen klachten over inhoud onderzoeken
De NRC verweet Zeegers ook dat hij zijn aanstelling bij de UM gebruikte om onderzoeken voor de industrie meer gezag te geven. “Dat is wat anders”, zegt de rector. “Publiceer je vanuit je bedrijf, dan meld je dat je dat in je artikel. Maar ik kan me goed voorstellen dat je denkt: voor de helderheid zet ik er ook bij dat ik voor de UM werk. Nu werd dat geïnterpreteerd alsof hij dat deed om zijn onderzoek gewicht te geven. Ik kan hem hier weinig verwijten, hij probeerde zo transparant mogelijk te zijn. Het is alleen niet zo evident hoe je dat in zo’n geval goed doet, daar zijn geen regels voor.”
Habibović gaat niet in op de vraag of de NRC het verhaal te dik aanzette. Wel wil ze kwijt dat de aantijgingen uit het stuk niet punt voor punt onderzocht zijn. “Omdat het voor ons draait om de vraag wat hij wel of niet gemeld had over zijn nevenwerkzaamheden. Wij hebben op dit moment geen aanleiding om naar de inhoud van zijn onderzoeken of publicaties te kijken. Daar zijn ook geen klachten over binnengekomen.”
Wat ze zelf als belangrijkste punt uit het rapport meeneemt? “Dat we met elkaar over de registratie van nevenwerkzaamheden in gesprek moeten blijven omdat niet alles tot in detail in regels te vatten is. Wetenschappers moeten bij twijfel of onduidelijkheden met hun leidinggevenden overleggen; wij bestuurders moeten het melden zo gemakkelijk mogelijk maken.”
Maurice Zeegers liet weten niet nader op de kwestie te willen ingaan.