De afgelopen maanden hebben er bij Tragos en Circumflex meerdere incidenten plaatsgevonden waarbij de grenzen van “fysieke veiligheid en persoonlijke integriteit” zijn overschreden, schrijft de universiteit vanmiddag op haar website. Het zou onder meer gaan om “gevallen van flauwvallen tijdens activiteiten, oververmoeidheid en een paniekaanval” tijdens introductieactiviteiten voor nieuwe leden. Die voorvallen zijn niet of niet tijdig (binnen 24 uur) gemeld bij de universiteit, wat ingaat tegen de afspraken in de Gedragscode Introductietijd. Dat is een officieel UM-document dat jaarlijks ondertekend wordt door de verenigingen, met daarin regels voor alcoholgebruik, slaap, persoonlijke integriteit, enzovoorts.
Ze kwamen aan het licht tijdens de gesprekken die de UM afgelopen tijd voerde met bestuursleden van de vier grote verenigingen (waaronder ook Saurus en KoKo) en Onafhankelijk Maastricht (OM), het overkoepelend orgaan van ruim dertig onafhankelijke disputen. De aanleiding: “meerdere meldingen van grensoverschrijdend gedrag” binnen de zogeheten A-tijd, waarin aspirant-leden kennismaken met een dispuut. Daarop kregen de bestuurders het ‘huiswerk’ mee om met al hun disputen in gesprek te gaan over mogelijke misstanden.
Tegenover Observant stelden alle voorzitters, ook die van Circumflex en Tragos, tot twee keer toe dat daarbij “niets naar boven was gekomen” dat in hun ogen zou kunnen slaan op grensoverschrijdend gedrag. Nu blijkt dat er weldegelijk zaken zijn voorgevallen: de nieuwe maatregelen zijn genomen op basis van wat er tijdens deze gesprekken boven tafel is gekomen. De meldingen die het balletje aan het rollen brachten, spelen geen rol, schrijft de UM, omdat “de melders geen toestemming gaven om de inhoud van hun melding te gebruiken in de contacten met de verenigingen”.
Het opschorten van de banden houdt onder meer in dat Circumflex en Tragos geen gebruik meer kunnen maken van UM-faciliteiten en niet mogen deelnemen aan de INKOM, een traditioneel moment om nieuwe leden te werven. Ook heeft het financiële gevolgen: ze kunnen niet meer rekenen op geld vanuit de UM, inclusief de zogeheten ‘bestuursmaanden’ (een financiële compensatie voor studievertraging van bestuursleden) die voor beide verenigingen goed zijn voor maximaal zo’n 30 duizend euro per jaar.
Extra pijnlijk is dat de banden met Tragos pas amper een jaar weer hersteld zijn; ze waren opgeschort na misstanden tijdens de ontgroening in het najaar van 2022. Er was een cultuuronderzoek en een ‘veranderplan’ voor nodig om het college van bestuur ervan te overtuigen dat het tij gekeerd is. Het was niet voor het eerst dat de vereniging beterschap moest beloven. In 2017 trok de UM een deel van de subsidie in nadat het twee jaar op een rij misging tijdens de groentijd. Ook Circumflex kreeg destijds een waarschuwing voor het overschrijden van de gedragscode. Het jaar erop ontvingen de verenigingen complimenten van de UM omdat ze “echt iets met de feedback gedaan” hadden.
De UM is die herhaling van zetten inmiddels beu, en stelt dat “de werkwijze met gedragscodes vooral lijkt uit te draaien op ‘pappen en nathouden’”. Men wil ontsnappen uit de “cyclus van ‘aanpassingen gedragscodes – schending – sancties - nieuwe aanpassingen gedragscodes et cetera’”.
Tegelijkertijd erkent de universiteit dat verenigingen “zelfstandig opererende organisaties” zijn die zelf over hun (ontgroenings)activiteiten gaan. Ook ziet de UM “de waarde die het verenigingsleven kan hebben” voor studenten en vanwege maatschappelijke activiteiten ook voor de stad. Liefst wil men dat “de waarde van introductie-activiteiten voor verenigingen behouden blijft” terwijl “de fysieke en sociale veiligheid van alle deelnemers gegarandeerd is”.
Of en hoe dat kan: dat is een vraag waar het Studenten Service Centrum (SSC) zich over gaat buigen. Komende tijd gaat men in gesprek met betrokkenen, waaronder “de UM-gemeenschap, de studentenverenigingen en deskundigen”. Dat moet uitwijzen of de universiteit “haar beleid voor ondersteuning van studentenorganisaties moet herzien”.
Kan het antwoord op die vraag ook zijn: misstanden zijn niet te voorkomen, dus we verbreken definitief de banden met verenigingen? Daar gaat SSC-directeur Margriet Schreuders niet vanuit, laat ze telefonisch weten. “We hebben er vertrouwen in dat we met een goede oplossing komen, alleen hebben we die nu nog niet.” Hoewel ze “er geen onderzoek naar heeft gedaan”, denkt ze dat de UM hierin vooroploopt in Nederland. “Volgens mij werkt iedere andere universiteit nog steeds met gedragscodes. Maar ik verwacht dat onze gemeenschap genoeg baanbrekende en innovatieve ideeën kan bedenken.”
De andere verenigingen hoeven zich geen zorgen te maken dat ze straks de dupe worden van de acties van Circumflex en Tragos. Schreuders: “Dat is juist precies wat we willen voorkomen. Als je de gedragscode nu nog strenger maakt, lijden ook andere eronder. Dat negatieve willen we niet, we zijn op zoek naar een positievere benadering, die beter bij deze tijd past.”
Tragos en Circumflex hoeven niet te rekenen op een herstel van de banden zolang er geen nieuwe aanpak ligt, bevestigt Schreuders. Hoe lang dat gaat duren? “Dan moet je niet in jaren denken. We voelen de druk om het snel op te pakken. We hebben liever vandaag dan morgen een oplossing.”
Update 15:45 uur: Reactie Circumflex en Tragos
In een gezamenlijk persbericht op hun websites schrijven Tragos en Circumflex vrijdagmiddag dat de gesprekken met de UM in de afgelopen periode “teleurstellend en zonder duidelijke conclusies” zijn verlopen en dat de verenigingen “met dit besluit van de universiteit de situatie des te meer betreuren”. Om te vervolgen: “Op dit moment bekijken wij onze vervolgstappen.” Wel benadrukken de verenigingen dat ze zich “inzetten voor een veilige tijd voor al onze leden en openstaan voor gesprekken over dit onderwerp”.
Waar de teleurstelling precies zit, of men de UM iets verwijt en aan welke vervolgstappen de verenigingen precies denken: dat blijft vooralsnog onduidelijk. De voorzitters van beide verenigingen zijn vrijdag telefonisch niet bereikbaar. Circumflex-voorzitter Joost Mol laat weten alleen “schriftelijk via de mail” vragen te beantwoorden. Die antwoorden per mail heeft Observant nog niet ontvangen.