Het begin is er nu drie miljoen beschikbaar komt uit een zogeheten Regio Deal, een samenwerking tussen de Rijksoverheid en regio’s om het leven, wonen en werken in een bepaalde omgeving te stimuleren. Dat vullen zowel de Universiteit Maastricht als de gemeente Heerlen ieder aan met 1,5 miljoen.
“We kunnen nu naar de volgende fase”, licht collegevoorzitter Rianne Letschert toe, “verkennen, onderzoeken hoe we onze rol kunnen invullen, wat we gaan ontwikkelen aan bijvoorbeeld labruimte en andere onderwijsinfrastructuur.”
De UM is al een bekende in Heerlen, maar vooralsnog alleen op onderzoeksgebied. BISS, het Business Intelligence and Smart Services instituut op de Brightlands campus, werd in 2015 opgericht. Onderzoekers én ondernemers werken er aan innovaties rondom de verwerking van data en kunstmatige intelligentie. Maar de UM mist een onderwijspoot en wil daarom investeren in studies op het gebied van duurzame regionale transformatie, digitalisering en de ontwikkeling en implementatie van robots.
Heerlen-Noord
Zien we dan over een tijdje tientallen studenten rondlopen op de Brightlands campus (dichtbij pensioenfonds APG) of wordt er gezocht naar een nieuw onderwijspand? “Het is nog niet duidelijk waar we gaan zitten, we kijken met open vizier naar geschikte locaties.” De eerste opleiding die in elk geval ‘vestigingsplaats Heerlen’ krijgt, is de driejarige bachelor Urban Sustainability Studies van YUFE, een samenwerkingsverband van Europese universiteiten. Letschert: “Dat thema past perfect bij Heerlen, een stad die heel veel transformaties heeft doorgemaakt.” In de jaren zestig gingen de mijnen dicht, een mokerslag voor de hele regio, zowel economisch als sociaal. Heerlen-Noord, een groot deel van de stad, is bovendien door de overheid aangewezen als een van de twintig gebieden in Nederland waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan. Reden dat er een Nationaal Programma gestart is waarbij wordt gewerkt aan bijvoorbeeld gezondheid, taalachterstanden en groenere buurten.
De YUFE-bachelor is “niet megagroot”, zegt Letschert (men rekent op zo’n 50 tot 60 studenten in de eerste jaren). Bovendien is het nog maar de vraag of er groen licht komt van de CDHO, de commissie die zich in Nederland buigt over nieuwe studies en kijkt of er wel behoefte aan is en of de arbeidsmarkt erop zit te wachten. De aanvraag is pas net de deur uit. Hoewel de YUFE-alliantie de eerste studenten in september hoopt te verwachten, is het afwachten of dit lukt.
Op de vraag waar nieuwe eerstejaars moeten gaan wonen, is Letschert heel duidelijk: “In Heerlen.” Is dat realistisch? Wie naar Limburg komt, zal toch liever in studentenstad Maastricht willen vertoeven? “Het is juist de bedoeling dat Heerlen hiervan profiteert.” Volgens een recent verschenen analyse van PricewaterhouseCoopers (in opdracht van de UM, Zuyd Hogeschool en de gemeente Heerlen) zal de werkgelegenheid groeien, net als het inwoneraantal, dankzij de onderwijsinvestering. De stad wordt aantrekkelijker, is het beeld dat wordt geschetst. Volgens PWC zal de UM daar de komende tien jaar wel zo’n 70 miljoen voor over moeten hebben, uitgaande van een zeer ambitieus groeiscenario.
Boodschap
Een universiteit die investeert, dat is vrij ongewoon in deze tijd van aangekondigde onderwijsbezuinigingen. De Vrije Universiteit Amsterdam heeft het lastig, net als onder andere de technische universiteiten in Delft en Twente. Er moet fors gesnoeid worden, ontslagen worden niet uitgesloten.
Daarentegen geeft Maastricht geld uit – is dat geen lastige boodschap aan de collega-bestuurders in het land? “Onze gesprekken in Heerlen zijn niet gisteren begonnen. We praten al een paar jaar over deze samenwerking, aanvullend op onze bestaande investeringen in de campus in Heerlen. De aanvraag voor de Regio Deal is goedgekeurd, dus het zou onverstandig zijn als we nu op de rem trappen vanwege onduidelijkheid in de Haagse politiek. Bovendien laten we zien: we hebben elkaar nodig in deze regio. Wel weet de gemeente dat áls de Wet Internationalisering in Balans er komt [bedoeld om de instroom van internationale studenten te verlagen], zonder maatwerk voor krimp- en grensregio’s, we minder studenten zullen aantrekken en het daarmee heel moeilijk wordt om onze plannen binnen de geplande termijn te realiseren.”