“Al die tijd dat ik met de fiets onderweg ben, waar haal ik die vandaan?”

De nieuwe mobiliteitsplannen: wat vindt de staf?

24-09-2025 · Achtergrond

Het nieuwe duurzame mobiliteitsbeleid van de Universiteit Maastricht, waarbij fietsende werknemers een kilometervergoeding krijgen en automobilisten moeten betalen voor een parkeerplaats bij het universiteitsgebouw, houdt de gemoederen bezig. Observant peilde de meningen onder zeventien medewerkers. “Het is goed om idealistisch te zijn, maar het moet wel realistisch blijven.”

Van de zeventien medewerkers – wetenschappelijk en ondersteunend personeel – fietsen of lopen de meesten. Slechts één neemt de trein. Vijf stappen er in de auto (sommigen springen bij goed weer ook op de fiets). Wat vinden ze van het nieuwe beleid dat draait om het belonen van duurzaam gedrag en het ontmoedigen van minder duurzaam reizen, zoals projectleider Cyriel Heuts onlangs in Observant uitlegde?
Een enkeling is ronduit negatief. De invoer van het parkeergeld noemt hij “een verwerpelijk voorstel”, terwijl drie anderen de maatregelen toejuichen, vooral vanwege het milieu (minder CO2-uitstoot). Ook het woord “gelijkheidsprincipe” valt: fietsers krijgen een vergoeding, net als automobilisten en treinreizigers.

De meeste geïnterviewden staan er dubbel in. Tegen duurzaamheid zeggen ze ja, maar “je maakt beleid voor een hele groep, terwijl elk individueel geval weer anders is”, dus zorg voor maatwerk, klinkt het regelmatig. Niet iedereen kán met de fiets komen. “Stel, je hebt kinderen en je woont buiten Maastricht. Dan moet je wel met de auto. Het is toch niet te doen om met de kinderen op de fiets te stappen, die naar school te brengen en vervolgens naar je werk te gaan? En hoe moet het als je minder mobiel bent, bijvoorbeeld door een ziekte of blessure?”
Hoe zit het met mensen die laat moeten doorwerken, bijvoorbeeld achter een receptie? “De eersten moeten hier om half acht zijn, de laatsten vertrekken na tienen”, reageert een receptioniste. Zij zou een flink eind moeten fietsen in het donker, naar een dorp ver buiten Maastricht. “Dat vind ik niet veilig, dat is geen optie.” Ze hoopt dan ook dat de universiteit een uitzondering maakt. “Dan zou je best gratis mogen parkeren.”

Overstap

Een promovendus die in België woont, vijftig kilometer verderop, stapt liever niet op de pedalen. “Met een elektrische fiets zou ik het misschien nog overwegen, maar het is een enorme tijdsinvestering. Al die uren dat ik onderweg ben, waar haal ik ze vandaan? Als ik met het openbaar vervoer moet komen, duurt mijn reis zelfs 2,5 uur.”
Het ov wordt al volledig vergoed door de UM en dat blijft zo. De enige treinreiziger die Observant interviewt, een postdoc uit Arnhem, heeft geen problemen met de lange reistijd. “Ik werk in de trein, dat kan niet als ik in mijn auto rijd.” Ja, ze is dik twee uur onderweg, “inclusief drie keer rennen voor een overstap”, maar het treinkaartje wordt betaald en ze doet iets goeds voor het klimaat, zegt ze.

Geïrriteerd

Dat het belachelijk is dat je ‘moet betalen’ om te komen werken, zoals sommige medewerkers op intranet schrijven: nee, daar is een geïnterviewde het niet mee eens. “Zo zie ik dat niet. Er zijn genoeg bedrijven waar dat zo gaat. Ik ben alleen maar blij dat het tot nu toe altijd gratis was.” Projectleider Cyriel Heuts noemde eerder geen parkeertarieven, “maar we gaan absoluut geen commercieel tarief hanteren zoals in de Q-Park garages, dat je opeens 12,50 euro voor een dag kwijt bent, nee, zeker niet.” Daarbij worden de kosten afhankelijk van de afstand: hoe verder je van de universiteit woont, hoe lager het parkeertarief.
Daar ziet een promovendus het nut van in, terwijl ze tegelijkertijd voorstander is van het principe ‘als je naar je werk moet komen, moet de werkgever maar voor een parkeerplaats zorgen’. Een van haar collega’s wandelt naar kantoor, maar vraagt zich af of die parkeertarieven effectief zijn. “Als je mensen op een negatieve manier ontmoedigt, raken ze alleen maar geïrriteerd.” Een ander verwijst naar het MUMC+ waar zijn vrouw heeft gewerkt. “Daar moet je al jaren betalen. Ik denk dat het niet anders kan met de beperkte parkeerruimte in de binnenstad. Je kunt geen plekken erbij toveren.” Dan is er nog de medewerker van de School of Business and Economics die met zijn motor naar zijn werk komt – “door een knieblessure kan ik niet meer fietsen”. Hij woont aan de rand van Maastricht, zeven kilometer van de faculteit, “voor mij verandert er niets: ik rijd lángs de slagboom.”

Wendy Degens, met medewerking van Deborah Blekkenhorst, Peter Doorakkers, Cleo Freriks en Dennis Vaendel

Vanwege de leesbaarheid van het artikel zijn de namen van de geïnterviewden weggelaten. Ze zijn wel bij de redactie bekend. De redacteuren hebben alle faculteiten bezocht en lukraak medewerkers naar hun mening gevraagd.

“Je kort mensen op hun salaris”

Mobiliteitsplannen op agenda faculteitsraad Science and Engineering

Wat is de status van de nieuwe mobiliteitsplannen? Raymond Hodiamont, arbo- en milieudeskundige bij de faculteit Science and Engineering (FSE) en faculteitsraadslid kaartte het onderwerp dinsdagmiddag 23 september aan in de vergadering. Is het al in steen gebeiteld of moet het nog langs een aantal gremia, zoals het Lokaal Overleg (overleg tussen het college van bestuur en de vakbonden), vroeg hij zich hardop af. Hij maakt zich zorgen over het plan om parkeergeld te vragen aan de medewerker. Ook al is het geen FSE-beleid, het gaat wel de FSE-staf aan, benadrukte hij. “Je straft mensen, kort ze op hun salaris.” Verder stipt Hodiamont de bezwaren aan omtrent de praktische invulling van de 'fietspromotie': “Wat te denken van veiligheid, als je in de winter in het donker kilometers buiten de stad moet fietsen?”

Decaan Thomas Cleij (lid van de sustainability supervisory board van de UM) vindt het jammer dat de boodschap – het verhaal achter de plannen – niet goed is overgebracht. “De UM wil niet verdienen aan die parkeerplaatsen. Het is de bedoeling dat de inkomsten worden gebruikt als investering in andere maatregelen die we nemen om de CO2-uitstoot te verminderen.” De UM wil serieus met duurzaamheid aan de slag, daar hoort beleid bij, houdt hij de raadsleden voor. Minder autogebruik zal de uitstoot behoorlijk laten dalen. “Maar omdat nu niemand weet wat een parkeerplek moet gaan kosten – het zou vijftig cent kunnen zijn per dag, maar ook veel meer – is er onrust.”
Hoewel Cleij het beleid verdedigt – “je moet offers brengen om ambitieuze duurzaamheidsdoelen te behalen” – zit hij wel in zijn maag met de verspreidde werklocaties. Docenten en onderzoekers van de FSE zijn op verschillende campussen in Limburg aan het werk. “Wat als je ’s ochtends les moet geven in Venlo en ’s middags terug moet zijn in Maastricht? We hebben als bestuur om flexibiliteit gevraagd.”

U-raad heeft geen instemmingsrecht

In de universiteitsraad van woensdag 24 september kwam tijdens de rondvraag opnieuw het mobiliteitsbeleid kort aan de orde. De boodschap van de projectleider in Observant twee weken geleden, dat het plan al door de medezeggenschap is geloodst, riep veel vragen op. De U-raad heeft in ieder geval nog niet zijn goedkeuring gegeven, klonk het. Tegelijkertijd hebben raadsleden wel te maken met verontruste collega’s.

Rector Pamela Habibović legde uit dat de U-raad informatierecht heeft als het gaat om dit onderwerp, maar dat het Lokaal Overleg (waarin de vakbonden zijn verenigd) instemmingsrecht heeft. Er is nu consensus over het beleidskader, de richting waar de universiteit heen wil. “Nu moeten we de invulling gaan bepalen”, aldus de rector. “Die regels zullen weer ter goedkeuring worden voorgelegd aan het LO.” Ze beseft dat de boodschap van de projectleider in Observant voor verwarring zorgde. “Je moet in dit soort zaken heel precies zijn, we hebben het er intern over gehad. Men realiseert zich dat ook.”