“Wat doe je liever? Bessenjam maken of de kledingkast ordenen?” Op de middelbare school kreeg ik in de vierde of vijfde een vragenlijst voorgelegd door de decaan – een hulpmiddel bij het kiezen van een vervolgopleiding. Er kwamen dertig of veertig opties voorbij, in mijn herinnering allemaal van het kaliber jam versus kast, brugconstructie ontwerpen versus winterband vervangen, supermarktteam managen versus vogelnestjes bestuderen. Het was het allemaal niet.
Mijn oudste zoon bevindt zich momenteel in de uitzoekfase. En hoewel hij gelukkig al meer weet van het hoger onderwijs dan ik in de jaren negentig en zijn school redelijk werk maakt van het ‘vak’ beroepsoriëntatie, blijft hij uiteraard twijfelen. Een top drie is er godzijdank wel, maar een boeiende documentaire, bezoek aan een museum of dagje rechtbank kan daar zomaar verandering in brengen. Hij weet nog niet waar hij echt gelukkig van wordt en wat hij goed kan. Ik neem het ‘m niet kwalijk. Daar is zestien jaar levenservaring echt te weinig voor.
Het portret van de laatstejaars student van deze week – masterstudent European Studies Marek Wittenberg – geeft een mooi inkijkje in hoe ‘hobbelig’ een pad kan verlopen. Journalistiek en rechten waren het niet voor hem, hij deed European Studies op het hbo, ging daarna werken en besloot toch nog naar de universiteit te gaan.
Ik klopte aan bij collega’s. Wat wilden zij vroeger worden? “Schrijver of nieuwslezeres”, “scenarioschrijver, maar lang daarvoor motoragent”, “geen idee” (het vaakst gegeven antwoord).
En zouden ze met de kennis van nu een andere opleiding hebben gekozen? “Ja!” Het drietal dat journalistiek heeft gestudeerd, zou, achteraf, voor een andere of bredere bachelor zijn gegaan. Denk aan geschiedenis, psychologie of een University College. Schrijven leer je later wel, klinkt het. Enige uitzondering is de sterrenkundige in ons midden – die zou zich zo weer inschrijven in Leiden.
Ik twijfel. Cultuur- en wetenschapsstudies heeft me veel gebracht, maar geneeskunde lijkt me ook wel wat (alleen nog iets vinden op de flauwtes bij het zien van bloed), psychologie of de Rockacademie waar je professioneel kan dansen en zingen. Bij die laatste heb ik een fantastisch beeld. De werkelijkheid is natuurlijk minder fraai. Doet me denken aan collega Cleo Freriks die zei ooit archeologie te hebben overwogen, maar al snel besefte: “De zoveelste ijzeren speerpunt uit de grond scheppen in Nederland? Kou, regen en storm trotseren? Mij niet gezien.”