Wat was ik opgetogen toen ik terugkeerde na de Diesviering 50 jaar UM in de Sint Servaaskerk. Geraakt door de goede smaak, het kwalitatief hoogstaand leiderschap van rector en voorzitter CvB en de mooie keuzes ten aanzien van eredoctoraten anno 2026, fietste ik naar huis.
Integriteit en menselijke maat als belichaamde waarden werden zichtbaar in keuze en optreden van de diverse personen wiens werk middels een eredoctoraat werd geëerd. Rector Magnificus, professor Pamela Habibovic, en onze landelijke ster, professor Rianne Letschert, zetten het werk van drie bijzondere pioniers of tegenstemmen in het zonnetje. Anders dan ik het ken, uit mijn actieve jaren als arts en wetenschapper aan de faculteit Health, Medicine and Life sciences (FHML) waren het ditmaal geen snoeverige of arrogante types, maar betrokken bescheiden mensen die moedig en soms tegen veel weerstand in een goede zaak hadden verdedigd of bepleit: Roger Cox, de klimaatadvocaat die de Nederlandse staat in de Urgenda-zaak dwong zich aan haar eigen spelregels te houden; Peter Stenvinkel, pionier in onderzoek naar klimaat en gezondheid, en Mirjana Spoljaric Egger, presidente van ICRC ( internationale Rode Kruis), die de hele kerk stil kreeg met haar verhaal over onmogelijke dilemma’s van moderne oorlogsvoering, hoe zij daarin menselijkheid overeind proberen te houden en blijven opkomen voor de kwetsbaren. Stuk voor stuk mensen die veel voor elkaar hadden gekregen, vaak tegen weerstand in, maar met een bescheiden optreden op de bühne. Bepaald geen meelopers of ja-knikkers, zo bleek.
Opgetogen verliet ik de festiviteiten en stak nog snel even een Observant bij me.
Wie schetst mijn verbazing toen ik las dat binnen de universiteit en het MUMC+ een commissie al jaren achter gesloten deuren vergadert over een fusie van ziekenhuis (MUMC+) met de gehele Universiteit Maastricht?!? Mijn euforie over de Diesviering als staaltje van oprecht integer bestuur, vrouwelijk leiderschap en geslaagde profilering van de UM als academisch instituut, stortte met een daverende klap in.
Het kan toch niet waar zijn dat men voornemens is een hiërarchisch gestructureerde instelling als een ziekenhuis op één hoop te gaan gooien met een kleine universiteit, een institutie, waar vrijheid, kritisch denken en handelen core business zijn en waar waardering voor verschillen en diversiteit zich mogen ontwikkelen?
Vooral de zinnen : "Rood licht valt eigenlijk niet te verwachten” en “de plannen (neergeslagen in een vuistdik document) zijn al zo ver gevorderd dat afwijzing bijna ondenkbaar lijkt “ en de zin “diverse gremia zullen in februari of maart ja (of nee ?) zeggen“, stuitten mij hevig tegen de borst.
Hoezo is inspraak binnen UM gereduceerd tot een wassen neus! Waar kennen we dat toch van?
Ik ken dat van de medische wereld, waar erg veel beleid wordt voorgekookt in kleine kamertjes vol experts en waar een tegengeluid vaak vakkundig wordt ingekapseld of in de kiem gesmoord. Maar ook binnen de Nederlandse politiek komt deze strategie regelmatig langs, een communicatiestijl waarbij tegengeluid gemakkelijk als verdacht wordt gelabeld en hoorzitting of inspraak van burgers wordt gereduceerd tot 'informatieoverdracht-moment'. De bezorgde burgers mogen kennis nemen van de (intelligente, goed doordachte) plannen van de macht, ze mogen hun hart luchten, maar echte invloed hebben ze niet. De macht gedraagt zich op allerlei plekken steeds autoritairder en heeft toenemend lak aan serieuze tegenmacht.
Dat laten we binnen de Universiteit Maastricht toch niet gebeuren?
Dr Yvonne Winants, arts en oud-medewerker FHML