Tot twee keer toe moet crisismanager Janneke Liebregts een afspraak met Observant op het laatste moment afzeggen omdat ze elders in de universiteit op stel en sprong nodig is. Is het zo erg aan de UM? Is er zo vaak sprake van een crisis? Nee, zegt ze, “ik heb in mijn eerste half jaar aan deze universiteit geen enkele crisis meegemaakt. Het waren incidenten waar ik voor werd opgeroepen.” Normaal zaken die de safety and security-consultant Frank Vinken voor zijn rekening neemt, maar voor wie Liebregts waarneemt als hij afwezig is. “Een incident heeft vaak impact op een of twee personen”, legt ze uit. Denk aan een medewerker die fysiek wordt bedreigd. Of een verwarde persoon die een baliemedewerker of een receptionist de stuipen op het lijf jaagt. Dan roept men de safety and security consultant op. Gaat het om een psychische bedreiging, zoals intimidatie op de werkvloer of grensoverschrijdende mailtjes, dan gaat de casus (als het slachtoffer dit wil) naar de vertrouwenspersoon, een psycholoog of decaan van het CCP (Concerns and Complaints Point).
Crisis
Een crisis is echt iets anders, benadrukt Liebregts. Daar is vaak een hele faculteit, een servicecentrum, een gebouw of zelfs de hele universiteit bij betrokken en is het de vraag of onderzoek, onderwijs of “de bedrijfsvoering normaal door kunnen gaan”. Een paar voorbeelden uit het UM-verleden: de invoering van het nieuwe automatiseringssysteem voor studenten (Maastricht University Student Lifecycle, MUSL) dat in september 2009 voor chaos zorgde: studenten die geen rooster hadden, op zoek waren naar hun onderwijsgroep en lange rijen bij bureau onderwijs. Maar ook de uitbraak van corona die in 2020 tot een totale lockdown leidde, de grote hack in december 2019 die de hele universiteit platlegde, een veel te hoge Maas die in juli 2021 de kelders van de Randwyckgebouwen naderde, en de bezetting van het University College Maastricht door pro-Palestijnse betogers in juni 2025.
Cyberhack van de UM die net voor Kerst 2019 begon Foto: Observant
Hobbyboeren
Liebregts (48) heeft iets met het bestrijden en vooral het voorkomen van rampen. “Je kunt echt iets betekenen voor mensen.” Ze bekleedde diverse ‘veiligheidsfuncties’ bij gemeenten (coördinator rampenbestrijding) en bijvoorbeeld Zuyd Hogeschool (coördinator integrale veiligheid en crisismanager). Het ergste dat ze ooit meemaakte? “Dat is lastig, ik kan niet aangeven wat het ergste was. Maar de vogelgriep alweer jaren geleden in een kleinere plattelandsgemeente maakte veel indruk op mij. Zelfs hobbyboeren moesten hun dieren aan de straat zetten zodat ze konden worden afgemaakt. Soms waren het familieleden of buren, in dienst van de gemeente, die het pluimvee moesten ophalen. Dat was echt heel heftig. Het maakte blijvend indruk, misschien ook omdat het aan het begin van mijn carrière was.”
Gevaren
‘Risicoanalyse’ is een belangrijk begrip in haar functie: waar zitten potentiële problemen of gevaren? Wat kun je doen om ellende te voorkomen? “Je probeert zoveel mogelijk dreigingen vooraf al af te vangen en onderzoekt wat te doen als het toch mis gaat.” Dat gebeurde ook voorafgaand aan de diesviering op 23 januari 2026. De Universiteit Maastricht vierde toen haar vijftigste verjaardag in de Sint Servaaskerk met veel gasten en - dat maakte het extra gevoelig - tal van hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de koning. Tegelijkertijd was er een pro-Palestina demonstratie nabij de Servaas aangekondigd. “Hoe beter het risicomanagement vooraf, hoe beter en sneller we kunnen handelen als het fout gaat.” In dit geval verliep alles “zonder verstoring”.
Maaswater
‘Preventie’ is een ander sleutelbegrip. “Toen enkele jaren geleden het Maaswater de UM-gebouwen bedreigde, werd kwetsbare apparatuur snel naar hogere etages verplaatst en zijn er zandzakken neergelegd.” Later heeft men er schotten geplaatst zodat bij een volgende overstroming de apparatuur beschermd is. Inmiddels is duidelijk dat er nog dit jaar op initiatief van Waterschap Limburg, gemeente Maastricht en het ziekenhuis een mobiele kering komt die Heugem en Randwyck en dus ook de UM-gebouwen beschermt bij hoog water.
Er spelen bij iedere crisis tegengestelde belangen: “Hoe bepaal je bij een grote stroomstoring waar als eerste de noodstroom aangaat? Is dat bijvoorbeeld in een laboratorium waar men weefsels onderzoekt, of gaat de Einstein Telescoop voor? Niet voor niets zit in mijn vak ook altijd conflictmanagement verweven. Maar de lol is om er samen op de best mogelijke wijze uit te komen.”