Iets oudere Nederlanders denken bij ‘de vieze man’ misschien aan het typetje van Kees van Kooten. Veel vrouwen kennen ‘de vieze man’ helaas op andere manieren. Bij aanvang van een lezing die ik eens gaf, kwam een man me zeggen dat mijn borsten er prachtig uitzagen in mijn outfit. Een andere man mailde mij dat ‘op de ogen en de benen na’ de borsten de aandachttrekker van de vrouw zijn. Nooit reageren luidt mijn devies.
Onlangs sprak ik, in aanloop naar Internationale Vrouwendag, in een interview over de white guy bias: veel technologie is ontwikkeld door witte mannen, en zij zijn vaak de ‘referentiegebruiker’. Een eerdere versie van virtuele assistent Siri kon bijvoorbeeld helpen met prangende mannenproblemen zoals waar Viagra te kopen, maar kende geen abortuscentrum. Ook de verkeersveiligheid van vrouwen is lang genegeerd, want crashtestdummy’s werden gemodelleerd naar de ‘gemiddelde’ man. Vrouwen hebben minder spieren in hun nek en bovenlichaam, zodat ze gevoeliger zijn voor een whiplash bij een achteraanrijding. Pas in 2014 werd in Europa zo’n dummy gemodelleerd naar een ‘gemiddelde’ vrouw. In lezingen toon ik vaak het filmpje van een automatische handzeepdispenser die niet werkt bij zwarte handen: de lichtsensoren zijn onvoldoende afgestemd op donkere kleuren die, in tegenstelling tot lichte tinten, minder reflecteren. In de documentaire Coded bias toont onderzoeker Joy Buolamwini hoe gezichtsherkenningssoftware haar zwarte gezicht niet herkent. Pas als ze er een wit masker voor houdt, ziet de technologie een gezicht.
Om maar te zeggen: mijn opmerking over die bias was geen ‘gevoel’, maar iets dat goed gedocumenteerd is. Een aantal vieze, akelige mannen schold mij via mail en online vervolgens uit voor ‘gesubsidieerde muts’ en ‘gehersenspoeld door woke’. Ik werd uitgekafferd voor mannenhaatster. In stilte corrigeerde ik de denkfouten. Als een vrouw klaagt over dit soort aanvallen, roept een vieze man: ‘if you can’t stand the heat, stay out of the kitchen’. Waarop een andere vieze man krijst dat het enige recht van de vrouw het aanrecht is.
Ik vind dat verwarrend. Moeten vrouwen nu in of uit de keuken blijven? Zolang dat onduidelijk is, blijf ik gewoon mezelf en neem ik deel aan het publieke debat. Want ondanks nare reacties van een klein clubje luid toeterende heerschappen, levert dat veel mooie momenten op. Zo vroeg ik tijdens een lezing in Hilversum wie er geen smartphone had. Een oudere man sprong op, zwaaiend met zijn oude Nokia. De man was Kees van Kooten. En hij was helemaal niet vies.
(maart 2026)